ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦١ - ١- ٢- ٢ عدالت فرهنگى و آموزشى
تكرار آنها خوددارى مىكنيم.
پارهاى ديگر از روايات كه مىتوان جهانشمولى عدالت مهدوى را از آنها استفاده كرد، رواياتى است كه در آنها تصريح شده با ظهور امام مهدى (ع) همه زمين- و نه فقط قسمتى از آن- زنده مىشود و حيات دوباره مىيابد. اين روايات خود كنايه از اين است كه با گسترش عدالت آن حضرت، جهان خسته از ظلم و ستم- كه رفته رفته به پيكرى بىجان تبديل شده- حيات دوباره پيدا مىكند و نشاط و سرزندگى خود را باز مىيابد.
بخشى از اين روايات، رواياتى است كه در تفسير آيه شريفه زير وارد شده است:
اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ.[١]
بدانيد كه خدا زمين را پس از مرگش زنده مىگرداند. به راستى آيات [خود] را براى شما روشن گردانيدهايم، باشد كه بينديشيد.
در يك نمونه از اين روايات كه از امام باقر (ع) نقل شده چنين مىخوانيم:
يحييها الله عزّوجلّ بالقائم عليهالسلام بعد موتها.[٢]
خداوند، صاحب عزت و جلال، به دست قائم- كه بر او درود باد- زمين را پس از مردنش زنده مىسازد.
از ابنعباس نيز در تفسير آيه مذكور چنين نقل شده است:
يعنى يصلح «الارض» بقائم ال محمد من «بعدموتها» يعنى من بعد جور أهل مملكتها «قَدْبَيَّنَّا لَكُمُ الْآياتِ» بقائم ال محمد «لَعَلَّكُمْتَعْقِلُونَ».[٣]
[خداوند] به وسيله قام آلمحمد «زمين را پس از مردنش»؛ يعنى پس از ستم ساكنان آن، آباد و سرزنده مىسازد. «به راستى آيات را» به وسيله قائم آلمحمد «براى شما روشن گردانيدهايم باشد كه بينديشيد».
٢- ٢. همه جانبهنگرى
با ظهور امام مهدى (ع) و استقرار حكومت آن حضرت، عدالت بر تمام روابط موجود در جوامع انسانى حاكم شده و ساحتهاى مختلف حيات بشر رنگ عدل و قسط به خود مىگيرد. به بيان ديگر عدالت مهدوى به عدالت اقتصادى يا عدالت قضايى محدود نشده و همه حوزههاى فرهنگى، سياسى، اقتصادى و حقوقى را شامل مىشود.
اگر چه همه جانبه نگرى عدالت موعود را مىتوان از عموم يا اطلاق رواياتى كه بر حاكميت عدالت و نابودى ظلم در زمان ظهور امام مهدى (ع) دلالت مىكنند، به دست آورد، اما براى روشنتر شدن اين موضوع روايتهايى ناظر به گسترش عدالت در حوزههاى مختلف اجتماعى را به تفكيك مورد بررسى قرار مىدهيم.
١- ٢- ٢. عدالت فرهنگى و آموزشى
يكى از شاخصههاى مهم عدالت مهدوى فراهم شدن امكان رشد و اعتلاى فرهنگى، آموزشى براى همه مردم- صرفنظر از جنس، طبقه و يا رنگ و نژاد- است. در نظام حكومتى امام مهدى (ع) نادانى، بىسوادى و كمخردى به طور كلى ريشهكن شده همه انسانها به مقتضاى توانايى خود از بالاترين حد دانش و معرفت برخوردار مىشوند.
در روايتى كه از امام باقر (ع) نقل شده در زمينه رشد و توسعه خردورزى در زمان امام مهدى (ع) چنين مىخوانيم:
إذا قام قائمنا وضع الله يده على رؤس العباد فجمع بها عقولهم و كملت به أحلامهم.[٤]
هنگامى كه قائم ما به پا خيزد خداوند دستش را بر سر بندگان مىگذارد و بدين وسيله عقول آنها افزايش يافته و خردهاى آنها به كمال مىرسد.
در روايت ديگرى كه از آن حضرت نقل شده در زمينه همگانى شدن دانش و معرفت در عصر حاكميت امام مهدى (ع) چنين آمده است:
... و تؤتون الحكمة فى زمانه حتى أنّ المرأة لتقضى فى بيتها بكتاب الله تعالى و سنّة