ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٨ - ١ دامنه عدالت موعود

اركان عدالت موعود

قسمت دوم‌

ابراهيم شفيعى سروستانى‌

عدالت موعود و يا به بيان ديگر عدالتى كه وعده تحقق آن در زمان ظهور امام مهدى (ع) داده شده، از نظر دامنه، گستره و ژرفا بى‌همتاست و درست به همين دليل است كه حكومت‌هاى بشرى از ايجاد نظام عادلانه‌اى مشابه آنچه در عصر موعود، محقق خواهد شد عاجزند.

براى درك ابعاد و زواياى مختلف عدالت مهدوى در اين مقاله نگاهى گذرا خواهيم داشت به بخشى از رواياتى كه به توصيف قيام ظلم ستيز و عدالت گستر امام مهدى (ع) پرداخته‌اند.

١. دامنه عدالت موعود

در فرهنگ اسلامى، ظلم معانى و مصاديق متعددى دارد و در آيات و روايات اين كلمه به سه مفهوم به كار رفته است: ١. ظلم در معناى كفر و شرك نسبت به خدا[١]؛ ٢. ظلم نسبت به خود (گناه و عصيان) [٢] و ٣. ظلم نسبت به ديگران (ستم و تجاوز)[٣]. امام على (ع) در بيانى بسيار زيبا معانى متعدد ظلم را اينگونه تبيين كرده‌اند:

ألا و إنّ الظلم ثلاثة: فظلم لايغفر، و ظلم لايترك، و ظلم مغفور لايطلب فأمّا الظلم الذى لايغفر فالشرك بالله، قال‌الله سبحانه: «إِنَّاللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ»[٤] و أمّا الظلم الذى يغفر فظلم العبد نفسه عند بعض الهنات و أمّا الظلم الذى لايترك فظلم العباد بعضهم بعضاً.

بدانيد كه ستم سه گونه است: ستمى كه هرگز آمرزيده نشود و ستمى كه بازخواست گردد و ستمى كه بخشوده است و بازخواست نشود. امّا آن ستمى كه هرگز آمرزيده نشود، شرك به خداست. خداى تعالى گويد: «مسلّماً خدا، اين را كه به او شرك ورزيده شود نمى‌بخشايد» و ستمى كه آمرزيده شود ظلم بنده است به خود به ارتكاب برخى كارهاى ناشايست، و ستمى كه بازخواست مى‌شود ظلم كردن مردم بر يكديگر است.[٥]

همچنانكه «ظلم» مفاهيم و مصاديق متعددى دارد، كلمه مقابل آن؛ يعنى «عدل» نيز از نظر معنا و مصداق بسيار گسترده است و حوزه وسيعى را شامل مى‌شود. به بيان ديگر براساس آموزه‌هاى دين اسلام، عدالت و