امت اسلامى در برخى از روايات به عنوان امت منتظِر ناميده شده است؛ چون هميشه آنها در انتظار مهدى موعود (ع) به سر مى‌برند. امام صادق (ع) به ابوابصير در ضمن روايتى در اين باره مى‌فرمايند:

اى ابو بصير! خوشا به حال شيعيان و پيروان قائم ما اهل‌بيت؛ چون آنها در زمان غيبت او منتظر ظهور او هستند و وقتى آن حضرت ظهور نمايند در زمان ظهورش مطيع و فرمانبردار او خواهند بود. آنان اولياى خدايند و هيچ ترس و اندوهى بر آنها وجود ندارد.[١]

در بسيارى ديگر از روايات و تعابير دعاها از خود امام زمان (ع) با لقب منتظِر ياد شده است. به عنوان مثال در دعاى روز عيد فطر عبارتى به اين صورت به چشم مى‌خورد:

أللّهم، صلّ على وليّك المنتظِر امرَك، المنتظِر لففَرَجف اوليائفكَ ...

بار خدايا! بر ولى خودت درود فرست آن ولى كه منتظِر فرمان توست و همواره در آرزوى گشايش كار دوستان تو در حال انتظار به سر مى‌برد.[٢]

براين اساس چون امام منتظر مانند مردم، خود نيز در انتظار صدور اذن الهى به سر مى‌برد تا قيام نموده و جهانف گرفتار دربند و جور و ستم ستمگران و ظالمان را از وضع نابسامانى كه دارد رهايى بخشد و اهداف بلند انبياى الهى را، كه همانا هدايت و كمال پيدا كردن مردم جهان است، محقق سازد لذا به اين جهت او را هم منتظِر مى‌نامند. مردم منتظرند امامشان ظهور كند تا در ركاب او از طريق پيروى از رهنمودها و دستورات او به امنيت و عدالت و رفاه و آسايش برسند. او انتظار مى‌كشد تا لحظه ظهور فرا رسد و به اين ترتيب دوران رنج و اندوه بشر پايان يابد و حاكميت ارزش‌هاى الهى و فضيلت اخلاقى در سرتاسر عالم تحقق پيدا كند و از اين رهگذر زمينه تعالى معنوى و رشد كمالات واقعى انسانى فراهم شود.

آن حضرت در برخى از دعاهاى عارفانه‌اى كه از ايشان به يادگار مانده است آرزوها و اهداف خود را بيان كرده و شوق و اشتياق غيرقابل وصف خود را براى تحقق يافتن واقعه ظهور به نمايش گذشته‌اند. در يك مورد آن حضرت مى‌فرمايند:

پروردگارا بر محمد و آل محمد (ص) درود فرست و دوستانت را با تحقق بخشيدن به وعده‌هايى كه به آنان داده‌اى گرامى بدار و آنان را به آرزوهايى كه داشته‌اند برسان؛ زيرا كه مهلت حاكميت ستمگران در نظر ما به پايان رسيده است و ما از آنچه كه خشمگين هستى خشمگينيم و همواره در يارى حق كوشاييم. ما به صدور فرمان تو مشتاقيم و چشم به راه تحقق وعده‌هايى كه داده‌اى هستيم.

... خداوندا به اين قيام اذن صادر كن و راه‌هاى آن را هموار ساز و تحقق شايسته آن را آسان گردان، برنامه آن را به ما بياموز و سپاهيان و ياوران اين قيام را تائيد كن. قدرت و توانايى‌ات را به ستمگران و زورگويان هرچه زودتر آشكار ساز و شمشير انتقامت را به سر دشمنان كينه‌توز فرود آور ...[٣]

باز در جاى ديگر مى‌فرمايد:

اى نور روشنايى‌ها و اى تدبير كننده كارها ... براى من و پيروانم در سختى‌ها گشايشى قرار بده و از غم‌ها و اندوه‌ها راه نجاتى فراهم ساز ... خداوندا وعده‌هايى كه به من داده‌اى تحقق بخش ... و فرج مرا زود برسان و به قدرت و نصرتت فتح بزرگ را نصيب گردان.[٤]

نتيجه آن كه: از ديد روايات در جامعه اسلامى عصر غيبت هم امام و هم امت، هر دو منتظرند، امت در انتظار امام خود است و مى‌خواهد هرچه زودتر او از پس پرده غيب به درآيد و راه نجات از نابسامانى‌ها را به انسان‌ها بياموزد و امام نيز در حال انتظار به سر مى‌برد، تا اجازه ظهورش فرا رسد، تا انقلاب حيات بخش خود را آغاز كند و به آرمان‌هاى انبيا و اوليا، كه ستمگران مانع تحقق آنها در طول تاريخ بشريت شده‌اند، جامه عمل بپوشانند.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. بحارالانوار، ج ٥١، ص ٣٠

[٢]. مفاتيح‌الجنان، ص ١٠٥٥

[٣]. يا ابابصير طوبى لشيعة قائمنا المنتظرين لظهوره فى غيبته ...: همان، ج ٥٢، ص ١٥٠

[٤]. مكيال المكارم، ج ٢، ص ٨١

[٥]. الصحيفة المهدية. ص ١١٥، ٥٣، ٥٢ ...؛ بحارالانوار، ج ٨٥ و ص ٢٣٣

[٦]. همان‌