بدون شك واقعه غدير نقش سرنوشت‌سازى در تعيين مسير آينده اسلام داشته است. واقعه‌اى كه طى آن پيامبر اسلام، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، مهمترين مأموريت خود را به انجام رساندند. مأموريتى كه انجام آن مساوى بود با تبليغ تمام رسالت و كوتاهى در مورد آن به منزله از بين رفتن زحمات چندين ساله پيامبر اكرم و بى نتيجه ماندن فداكاريهاى مسلمانان صدر اسلام محسوب مى‌شد.

مأموريتى كه در آن پيامبر اكرم، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، بطور رسمى جانشين خود را انتخاب كردند و باعث يأس و نااميدى مخالفان اسلام شدند.

واقعه غدير از جهات مختلفى قابل تأمل و بررسى است و يكى از نكاتى كه لازم است در مقطع كنونى مورد بررسى دقيق قرار گيرد پاسخگوئى به پرسشها و شبهاتى است كه در اين خصوص مطرح شده است.

پرسشها و اشكالاتى كه در مورد حديث غدير مطرح شده است دو گونه است: يكى اشكالات و پرسشهايى كه در مورد اصل صدور حديث از پيامبر، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، مطرح شده است و ديگر اشكالات و پرسشهايى كه در مورد دلالت حديث (بر نصب على، عليه‌السلام، به ولايت) مطرح شده است.

در اينجا به بررسى برخى از اين پرسشها و انتقادات مى‌پردازيم:

پرسش اول:

اگر حديث غدير واقعيت داشت پس چرا از ميان آن جمعيت انبوهى كه در مراسم حجةالوداع شركت كرده بودند تنها ١١٠ نفر از صحابه پيامبر آنرا نقل كرده‌اند؟[١]

جواب:

اولًا، گروه زيادى از مسلمانان كه اهل مدينه نبودند، در جحفه از پيامبر، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، جدا شدند و بنابراين نقلى از آنهادر تاريخ ثبت نشده است.

ثانياً، بسيارى ازكسانى كه در سفر حجةالوداع شركت داشتند اهل نقل روايت و كتابت نبوده‌اند و راويانى كه اين حديث را نقل كرده‌اند بطور كلى كسانى هستند كه احاديث ديگر پيامبر، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، در اصول و فروع را نقل كرده‌اند. خلاصه تمام كسانى كه اهل حل و عقد شمرده مى‌شوند، و از اكابر اصحاب پيامبر مى‌باشند اين حديث را نقل كرده‌اند و كمتر واقعه‌اى به اندازه واقعه غدير خم راوى دارد.

ثالثاً، با توجه به مخالفت شديد با امامت على، عليه‌السلام، و عداوت و بغض نسبت به ايشان، بخصوص در اوائل حكومت بنى‌اميه، انگيزه‌هاى زيادى براى كتمان اين حديث وجود داشته است؛ بطورى كه ضبط همين مقدار (تعداد ١١٠ نفر) نيز از امور خارق‌العاده محسوب مى‌شود.

خلاصه انتشار اين حديث با سياستهاى خلفاى جور در تضاد بوده لذا به هر وسيله از نقل آن جلوگيرى به عمل مى‌آورده‌اند.

پرسش دوم:

چرا با وجود آنهمه تاكيد پيامبر اكرم، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، در روز غدير نسبت به ولايت على، عليه‌السلام، و برگزارى مراسم بيعت با آن حضرت و تبريك مردم و اكابر اصحاب پيامبر، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، به اميرالمومنين هنوز بيش از هفتاد روز از آن واقعه نگذشته بود كه مردم همه چيز را فراموش كرده و حديث پيامبر،