نعمتهاى معنوى مراتب و درجاتى دارد و در ميان آنها برترين نعمت، رسالت و امامت است. از اين رو در قرآن كريم از هر دو نعمت به منت (نعمت سنگين و توان فرسايى كه حمل و هضم آن دشوار باشد، نه منت زبانى) تعبير مى‌كند، درباره رسالت و بعثت پيامبران مى‌فرمايد:

لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ.[٢]

و درباره امامت نيز مى‌فرمايد:

وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ.[٣]

زيرا پيامبر و امام تأمين كنندگان سعادت ابدى انسان هستند.

فرشتگان با همه قداست و شرافتى كه دارند، تنها مى‌توانند واسطه فيض باشند، ولى نمى‌توانند هدايت و رهبرى مستقيم جامعه بشرى را بر عهده بگيرند. موجود كامل و جامعى كه مى‌تواند فيض الهى را معصومانه از خدا دريافت كند و معصومانه به جوامع بشرى ابلاغ كند و خود نيز معصومانه به آن عمل كند، انسان كامل، مانند پيامبر و امام است. از اين رو خداى سبحان در قرآن كريم بر نبوت و امامت كه جامع آن دو ولايت است تكيه كرد و آن را مورد امتنان قرار داد، در حالى كه درباره آفرينش آسمانها و زمين و بهشت و قيامت به منت ياد نكرد؛ زيرا آسمانهإ و زمين گر چه بزرگ است، ليكن در برابر نعمت سنگين و توانفرساى‌[٤] رسالت و امامت كوچك است.

درباره رسالت و امامت نيز در قرآن كريم تنها درباره جريان غدير خم و ولايت امير مؤمنان، عليه‌السلام، تعبير منحصر به فرد تمام نعمت آمده است:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي.[٥]

سخن از انعمت عليكم نيست، بلكه خداوند مى‌فرمايد:

أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي.

نعمتم را بر شما تمام كردم.

يعنى همانطور كه نبوت و رسالت پيامبر اكرم، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، كاملترين نبوت و رسالت است و پس از آن نبوتى نيست، ولايت و امامت على و اولاد على، عليهم‌السلام، نيز كاملترين ولايت و امامت است و پس از آن امامتى نيست.

از منظر قرآن كريم در غديرخم كه عيد بزرگ ولايت است، نعمتهاى معنوى الهى به برترين حد و بالاترين نصاب خود رسيد و چون نعمتى برتر از ولايت على و اولاد على، عليه‌السلام، نيست، عيد غدير برترين اعياد امت اسلامى است و اعتقاد به ولايت تكوينى و تشريعى امامان معصوم، عليه‌السلام، و باور داشتن وساطت و شفاعت و وسيله بودن آنان از مهمترين بركاتى است كه نصيب امت اسلامى شده است.

امامت، تداوم رسالت‌

خداى سبحان امامت را ادامه رسالت وهمتاى آن مى‌داند. از اين رو در حادثه جهانى غدير خم به پيامبر اكرم، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، فرمود: اگر نصب على بن ابى طالب على، عليه‌السلام، رابه دست خود انجام ندهى و ولايت را تببين نكنى اصلا به رسالت الهى عمل نكرده‌اى؛ يعنى رسالت منهاى امامت معادل رسالت منهاى رسالت است؛ زيرا آنچه اساس رسالت را حفظ مى‌كند همان امامت است.

بهترين معرّف براى عظمت روز غدير و حادثه جهانى اين روز، قرآن و عترت است. چه حادثه‌اى در روز هجدهم ماه ذى حجه در سرزمين غدير رخ داد كه اين روز را براى ابد عيد كرد؟ خداى سبحان در سوره مائده به رسول اكرم، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، مى‌فرمايد:

يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ.

گرچه پيامبر داراى مقام نبوت نيز هست، ليكن در اين پيام آسمانى رسالت او مطرح است. از اين رو با خطاب يا أيها النبى آغاز نشد. گزينش عنوان رسالت از يك سو، مجهول آوردن فعل أفنزل كه نشانه اهميت مطلب است از سوى ديگر ونيز انتخاب عنوان ربّك كه نشانه آن است كه تو عبد آن ربّى و او مولاى تو است و تو بايد از او اطاعت كنى، از سوى سوم، نشانه اهميت آن مطلب است.

دو عنوان رسالت و ربوبيت كه در اين آيه آمده نشانه آن است كه‌