گرگ با برّه سكونت خواهد داشت و پلنگ با بزغاله خواهد خوابيد و گوساله و شير پروارى با هم و طفل كوچك، آنها را خواهد راند ... و در تمامى كوه مقدّس من ضرر و فسادى نخواهند كرد؛ زيرا كه جهان از معرفت خداوند پر خواهد شد؛ مثل آب‌هايى كه دريا را مى‌پوشاند.

وضفياى پيامبر به نابودى رهبران دولت‌ها اشاره مى‌كند و آن را مقدّمه جهان‌شمولى دين يهود مى‌داند:

به منظور گردآورى طوايف بشر بر يك دين حق، سلاطين دول مختلف را نابود كنيم. آن وقت برگردانيم به قوم‌ها، لب پاكيزه را براى خواندن همگى به نام خدا و عبادت كردن ايشان به يك روش.[١]

در هر حال اگر چه انديشه انتظار مسيحا (ماشيح) در يهود، به شكلى قوم محور است، امّا واقعيت آن است كه يهوديان در طول تاريخ، به اين مسئله از دريچه‌اى مذهبى نگريسته‌اند و ضمن تأكيد بر مسيح شخصى (مسيح به عنوان يك شخص)، انتظار را يك وظيفه مقدّس به شمار آورده‌اند، تنها پس از ورود صهيونيسم سياسى به دنياى يهود بود كه زاويه نگاه برخى يهوديان به اين مسئله عوض شد و تشكيل يك حاكميت سياسى را راهگشاى «عصر مسيحا» دانستند. صهيونيست‌هاى اوّليه به ردّ نظريه مسيح شخصى، پرداختند و عدّه‌اى از آنان، حكومت اسرائيل را همان حالت ملكوتى و مصداق و نمونه يگانه عصر مسيحا به شمار آوردند؛ هر چند در اين ميان، صهيونيست‌هاى مذهبى تأسيس اسرائيل را مقدّمه ظهور و علامت آن به حساب آوردند؛ امّا همين دولت اسرائيل با سوءاستفاده از اين طرز تلقّى‌ها خود را حاكميتى الهى معرفى مى‌نمايد و بر اين مبنا، حوادث تلخ و غيرقابل گذشتى را رقم مى‌زند.[٢] جالب است بدانيم آنان در پايان مراسم سالگرد بنيان‌گذارى رژيم اسرائيل (پنجم ماه عبرى) پس از دميدن در شيپور عبادت، اين‌گونه دعا مى‌كنند:

اراده خداوند، خداى ما چنين باد كه به لطف او شاهد سپيده دم آزادى باشيم و نفخ صور مسيحا گوش ما را نوازش دهد.[٣]

مسيحيان و بازگشت مسيح‌

انديشه بازگشت عيسى (ع) يكى از باورهاى غالب جامعه مسيحيت را تشكيل مى‌دهد. اين شوق و انتظار در بخش‌هاى قديمى‌تر عهد جديد، مانند رساله اوّل و دوم پولس به تساكونيكيان به خوبى منعكس شده است؛ امّا در رساله‌هاى بعدى، مانند رساله‌هاى پولس به تيموتاوس و تيطس همچنين رساله‌هاى پطرس، به بعد اجتماعى مسيحيت توجّه گشته است. اين مسئله از آنجا ناشى شد كه عيسيويان با گذشت زمان پى بردند بازگشت مسيح برخلاف تصوّر آنها نزديك نيست.[٤]

هر چند اقلّيتى از آنان بر اين عقيده باقى ماندند كه عيسى به زودى خواهد آمد و حكومت هزار ساله خود را تشكيل خواهد داد؛ حاكميتى كه به روز داورى پايان خواهد يافت. از همين‌رو از ديرباز گروه‌هاى كوچكى به نام هزاره‌گرا در مسيحيت پديد آمده‌اند كه تمام سعى و تلاش خود را صرف آمادگى براى ظهور دوباره عيسى در آخرالزّمان مى‌كنند.[٥]

البتّه وجود آياتى در «انجيل»، اين حالت انتظار را تشديد مى‌كند و با اشاره به عدم تعيين وقت ظهور، آن را ناگهانى معرفى مى‌كند؛ به عنوان مثال در انجيل «متا» از زبان عيسى اين‌گونه نقل شده است:

شما نمى‌توانيد زمان و موقع آمدن مرا بدانيد؛ زيرا اين فقط در يد قدرت خدا است. هيچ بشرى از آن لحظه (زمان ظهور) آگاهى ندارد؛ حتّى فرشتگان. تنها خدا آگاه است.[٦]

يا آنكه در انجيل «لوقا» اين چنين آمده است:

مسيح مى‌گويد هميشه آماده باشيد؛ زيرا كه من زمانى مى‌آيم كه شما گمان نمى‌بريد.[٧]