ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٣ - بنيان توحيد ربوبى
مسئله چيست؟ خالقيت يا ربوبيت؟
معمولًا در بحث توحيد، سراغ برهانهايى مىرويم كه اصل وجود خدا و خالقيت او را اثبات مىكند؛ امّا اين آن چيزى نيست كه بدان نياز داريم. توحيد، شاخهها و مسائل فراوان و گاه پيچيدهاى دارد كه همه آنها براى فرزندان ضرورت ندارد؛ بلكه ممكن است زيانآور باشد. بنابراين، براى والدين و مربّيان اهمّيت فراوانى دارد كه بدانند بر چه بخشى از توحيد، بايد تمركز كنند. بيشتر بر خالق بودن خداوند تمركز مىشود و حال آنكه، مسئله اساسى ربّ بودن خداوند است. خالق، يعنى آفريدگارى كه موجودات را به وجود مىآورد و ربّ، يعنى صاحب اختيارى كه امور را تدبير مىكند. ما با بسيارى از افراد، به ويژه فرزندان مسلمان، بر سر اصل وجود يا خالقيت خداوند مشكل نداريم. مسئله اساسى، ربوبيت خداوند است كه فرد بايد سبك زندگى خود را از خداوند بگيرد و بر اساس آن تنظيم كند.
حتّى مشركان، با خالقيت خداوند مشكل نداشتند؛ چنانكه «قرآن كريم» مىفرمايد:
«وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ؛[١]
و اگر از آنها بپرسى كه چه كسى آسمانها و زمين را خلق كردهاند، خواهند گفت الله.»
بنابراين، بايد بيشتر بر ربوبيت خداوند و توحيد ربوبى تمركز نمود.[٢] مسئله اين است كه چه كسى بايد صاحب اختيار بشر باشد؟ تنها ربّ و صاحب اختيار بشر، خداوند است و انسان توحيدى كسى است كه ربوبيت و ولايت او را بر تمام ابعاد زندگى خود مىپذيرد.
بنيان توحيد ربوبى
مسئله بعدى اين است كه چگونه مىتوان توحيد در ربوبيت را در فرزندان به وجود آورد؟ مرحله حسّاس در توحيد ربوبى، بنيان و مبناى آن است. چندى پيش، يكى از روانشناسان مىگفت: مسيحيان، در دوران كودكى چندين جمله دارند كه از كودكانشان مىخواهند آنها را روزى چند بار تكرار كنند؛ مثل اين كه: خدا تو را دوست دارد، من خدا را دوست دارم و ... امّا ما معمولًا فرزندانمان را چگونه با خدا آشنا مىكنيم؟ از اوّل مىگوييم دروغگو دشمن خداست، اگر كار بد بكنى، خدا مىبردت جهنّم، اگر كار خوب انجام بدهى، خدا مىبردت بهشت و ...
خوب دقّت كنيد! بيشترين تصويرى كه فرزندان ما از خداوند دارند، دشمنى، جهنّم و نهايتاً بهشت است!
مستحكمترين پايه در توحيد ربوبى، محبّت است. شايد براى اثبات ربوبيت خداوند متعال، برهانهاى متعدّدى وجود داشته باشد؛ امّا از مهمترين آنها، برهان محبّت است كه سوگمندانه بايد گفت مورد توجّه قرار نگرفته است. اين برهان، به ويژه براى فرزندان كه در دوران نشاط زندگى و شكفتن غنچههاى عشق و پاكى قرار دارند، جذّابيت و كارآمدى بيشترى دارد. جالب اينكه در روايات تصريح شده است كه