«شينتو» (طريقه خدايان) آيين باستانى مردم «ژاپن» است. در اين آيين، الهه خورشيد به عنوان نگهبان سرزمين اجدادى شمرده مى‌شود و خاندان سلطنتى از نسل اين خدا و تجسّم وى به حساب مى‌آيد. با ورود آيين بودا به ژاپن در سال ٥٥٢ م. عناصر بسيارى از مكتب بودا به شينتو راه يافت. قرن‌ها بعد مظاهر بودايى از شينتو زدوده شد و هم اينك انجام اين آيين در ژاپن اختيارى است.[١] در هر حال با تضعيف اعتبار باورهاى شينتويى و تماس‌هاى فرهنگى اقتصادى ژاپن با غرب، شمارى از مذاهب منجى‌باور سر برآوردند كه از جمله آن مى‌توان به دو نهضت «كورز» و «ميكو» و «تريكيو» در قرن نوزدهم ميلادى اشاره كرد.

يونانيان باستان‌

در فرهنگ و انديشه يونان باستان نيز به حكومت جهانى مردمى برمى‌خوريم كه خواهد آمد و تمام بشريت از وى نفع خواهند برد. وى كه پس از جنگ‌ها و درگيرى‌ها صلح و آرامش را برقرار مى‌سازد، بر همه جهان تا ابد حكم خواهد راند. همچنين در جاى ديگر اين باورها نويد آمدن پادشاهى را از مشرق‌زمين مى‌دهند؛ كسى كه از شرق قيام خواهد كرد و صلح را براى همه بشريت به ارمغان مى‌آورد.[٢]

اديان سرخپوستى‌

از شناخت آيين‌هاى موجود در ميان سرخپوستان، زمان چندانى نمى‌گذرد. در هر حال انديشه موعود در ميان سرخپوستان، با هجوم اروپائيان به قارّه آمريكا رابطه‌اى تنگاتنگ دارد. وجود تمدّن «ماياها» و قبيله‌هاى قدرتمند در پيشينه تاريخى سرخپوستان، دستمايه‌هاى اين انديشه گرديده است. براى نمونه مى‌توان به نهضت «تاكوى انكوى» كه سيزده سال پس از غلبه «اسپانيا» با هدف اخراج سفيدپوستان و در واكنش به برترى يافتن خداى مسيحى روى داد، اشاره كرد. هر چند اين نهضت چندان دوام نياورد، امّا چراغ انتظار را در دل مردمان سرخپوست روشن نگاه داشت. همچنين در ادبيات اخير سرخپوستى به چهره موعودوار ديگرى با نام انيكارى برمى‌خوريم. وى كه به صورت پسر خورشيد و زنى وحشى اسطوره‌پردازى و نمايانده مى‌شود، خاطره‌اى كمرنگ از پادشاهى باستانى است كه پس از ساليان دراز، زنده مى‌شود تا حقوق از دست رفته سرخپوستان را بازپس گيرد.[٣]

آفريقائيان‌

اطّلاع ما از موعودباورى اديان آفريقايى محدود به مسيح‌گرايى رواج يافته در دو قرن اخير است. نهضت‌هاى جديد با چهره‌هايى كه «مسيح جديد» تلقّى مى‌شدند، شكل گرفتند. در جنوب «زيمبابوه»، دو چهره از اهمّيت بيشترى برخوردارند: ماى‌كازاوجان باتيسيت ... در «آفريقاى جنوبى» و نيز مى‌توان به عيسايه شبه اشاره كرد. برخى از اين نهضت‌ها جنبه پيامبرانه دارد ... بدان معنا كه سررسيد وعده‌اى از گذشته‌ها تلقّى مى‌شوند كه نويد آمدن مسيحا دمى را مى‌داده است. همچنين در اين باورها از هزاره‌گرايى نيز اثرى مى‌توان سراغ گرفت. بيشتر اين نهضت‌ها نويد عصر آزادى و بهره‌مندى از فرصت‌هاى زندگى و استقلال و خودبسندگى را مى‌دهند.[٤]

پى‌نوشتها:

[١]. موحديان، على، «گونه شناسى انديشه موعود در اديان مختلف» مجلّه هفت آسمان، ش ١٢ و ١٣.

[٢]. همان.

[٣]. آرمان شهر در اديان، مجلّه پگاه حوزه، ش ٢٤، ص ٢.

[٤]. موحديان على، «گونه شناسى انديشه موعود در اديان مختلف»، همان، ص ١١٧.

[٥]. خسروشاهى، هادى «مصلح جهانى» ص ٦٠.

[٦]. گونه شناسى انديشه موعود در اديان، همان، ص ١١٨.

[٧]. همان.

[٨]. مصلح جهانى، ص ٦٠.

[٩]. توفيقى، حسين، آشنايى با اديان بزرگ، ص ٦٦.

[١٠]. فروردين شيت فقره ١٢٩.

[١١]. مصلح جهانى، ص ٥٩.

[١٢]. جاماسب نامه، بنقل از مصطفوى، على اصغر، سوشيانت يا سير انديشه ايرانيان در باره موعود آخرالزّمان، صص ١٧٠، ١٧١، با اندكى تصرف.

[١٣]. رضايى، عبدالعظيم، تاريخ اديان جهان، ج ١، ص ٥٢٦.

[١٤]. دانيال، باب ٢، ٤٤، به نقل از منبع پيشين‌

[١٥]. كتاب اشعيا، باب ٩.

[١٦]. ايوب، باب ٨.

[١٧]. زبور داوود، فرمور ٣٧.

[١٨]. اشعيا، باب ١١.

[١٩]. ضفيا، باب ٣، ٨-. ٩.

[٢٠].

C. F. Messiah in: J acobs, louis: T heewish Religion, Oxford

[٢١]. اديان بزرگ،Uni .Press ، ٥٩٩١. ص ١٠٢.

[٢٢]. همان، ص ١٧٠.

[٢٣]. جهت اطلاع بيشتر توفيقى، حسين، هزاره گرايى در فلسفه تاريخ مسيحيت، مجلّه موعود، ش ١٧، ص ٢٠. ١٤.

[٢٤]. متا، باب ٣٦: ٢٤.

[٢٥]. لوقا، باب ٣٥: ١٢.

[٢٦]. همان، باب ٣٥: ١٢.

[٢٧]. متا، باب ١٠: ٦.

[٢٨]. همان، باب ٢: ٢٤.

[٢٩]. مكاشفه، باب ١٤: ١٧.

[٣٠]. دانيال، باب ٢: ٤٤- ٤٥.

[٣١]. متا، باب ٢٤: ٢٩- ٣٠.

[٣٢]. مرقس، باب ١٣: ٢٤- ٢٧.

[٣٣]. كورانى العاملى، على، عصر ظهور، ص ٣٤١.

[٣٤]. مجمع البيان، ج ٣، ص ٢١٢ نمونه، ج ٤، ص ٢٠٤ الميزان (عربى)، ج ٥، ص ١٤٣.

[٣٥]. بحارالانوار، ج ١٤، ص ٣٤٤.

[٣٦]. همان، ج ١٤، ص ٣٤٩.

[٣٧]. عصر ظهور، صص ٣٢٧، ٣٤٤، ٣٢٧.

[٣٨]. بخش‌هاى دائو، يونان سرخپوستان و آفريقائيان بيشتر به دلالت مقاله «گونه شنائى انديشه موعود در اديان مختلف» نوشته شده است.

[٣٩].Li Hung in :Ency .of Regigion .

[٤٠]. آشنايى با اديان بزرگ، ص ٥٨.

[٤١]. گونه شناسى انديشه موعود ...، هفت آسمان، ش ١٢- ١٣، ص ١٢٦.

[٤٢]. جهت اطلاع بيشتر ر. ك: همان، ص ١٢٧، ١٢٨.

[٤٣]. همان، ص ١٢٨، با تغيير و تصرف.

منبع: تارنگار منتظران ظهور موعود