قرآنى، فضاى حجره‌ها، به گونه‌اى تنظيم و ترسيم شده‌اند كه كاسب و مشترى را به ياد خدا و نظارت الهى مى‌اندازند و معاد و حساب و كتاب را به انسان تذكّر مى‌دهند.

«فِيبُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيها بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ ....ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ؛[١]

در خانه‌هايى كه خدا رخصت داده كه [قدر و منزلت‌] آنها رفعت يابد و نامش در آنها ياد شود. در آن [خانه‌] ها هر بامداد و شامگاه او را نيايش مى‌كنند: مردانى كه نه تجارت و نه داد و ستدى، آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و دادن زكات، به خود مشغول نمى‌دارد.»

و كاسب و تاجر با نام و ياد خدا و با توكّل به او و با اخلاق اسلامى و به نيّت كمك به مسلمانان و دستگيرى از آنها، به كار و كسب حلال مى‌پردازد. در اين حجره‌ها برهنگى و بى‌بند و بارى و چشم‌چرانى نواميس مردم يا كالاهاى دشمنان اسلام تبليغ و ترويج نمى‌شود و كاسب با مرام دينى خود، مانع اسراف و اسراف‌گرايى و حرص بر زياده‌خواهى و فزون‌طلبى مى‌گردد. رنگ حجره و نور حجره و تبليغات و صوت حجره دروغين و تدليس و ضايع كننده حقوق همسايگان و مشتريان نيست. دختران و پسران جوان، به عنوان جلب مشترى بيشتر مورد سوء استفاده قرار نمى‌گيرند. بازار مسلمانان محلّ ازدحام و اختلاط زن و مرد نامحرم نيست. بازار، مسجد، مدرسه علميّه، حسينيّه و خانه، همه و همه كاسب و تاجر را به خدا و سيره و سنّت رسول خدا (ص) و ائمّه اطهار (ع) رهنمون مى‌سازد. در حكومت امام مهدى (عج) محل‌هاى كسب سامان داده مى‌شود و فرهنگ معمارى قرآنى بر محيطهاى كار و كسب حاكم مى‌گردد.[٢]

پى‌نوشت‌ها:

[١] دانشيار دانشگاه اصفهان و عضو هيئت علمى دانشگاه اصفهان، گروه قرآن و حديث.

[٢] دانشجوى دكتراى علوم قرآن و حديث دانشگاه اصفهان.

[٣]. يونس: ٨٧.

[٤]. «مرآة الحرمين»، ص ١٨٩.

[٥]. مرتضى انصارى، «المكاسب»، ج ١، چ ١، نشر آموس اسماعيليان قم، ١٣٨١، ص ٦٦.

[٦]. محمّد بن يعقوب كلينى، «اصول كافى»، ج ٦، ج ٣، دارالكتب اسلاميه، تهران، ١٣٦٧، ص ٥٢٧.

[٧]. سايت سلامت، پايگاه جامع اطّلاعات پزشكى.

[٨]. «توحيد مفضل»، ترجمه علامه مجلسى، ص ٨٣.

[٩]. محمّد بن‌على، ابن‌بابويه، «الخصال»، ترجمه فهرى، ج ١، ص ١٥٦

(١٠). كلينى، محمّد بن يعقوب، «كافى»، ج ١٣، ص ٦٣.

(١١). اصغرى، يوسف، «شرايط كلّى مسكن از ديدگاه منابع اسلامى» ..

[١٠]. طبرسى، ١٣٧٠، ص ١٢٦ ..

[١١]. همان ..

[١٢]. «مستدرك الوسايل»، ج ٣، ص ٤٧٢ ..

[١٣]. «كافى»، ج ٥، ص ١٢٥ ..

[١٤]. نورى، «مستدرك الوسائل»، ج ٣، ص ٤٧٢ ..

[١٥]. «فروع كافى»، ج ٦، ص ٥٣١ ..

[١٦]. «من لا يحضره الفقيه»، ج ٤، ص ٤٢٧؛ «احكام و آداب مسكن»، غلامرضا گلى زوّاره، ص ٩٢ ..

[١٧]. برقى، «محاسن»، ج ٢، ص ٦٠٨ ..

[١٨]. حرّ عاملى، «تفصيل وسائل الشيعه»، ج ٥، ص ٣٣٨ ..

[١٩]. شريف الرضى، «نهج البلاغه»، ص ٤٦٠ ..

[٢٠]. مفيد، «الارشاد»، ج ٢، ص ٣٨٥ ..

[٢١]. همان ..

[٢٢]. همان ..

[٢٣]. ابن طاووس، على بن موسى، «التشريف بالمنن فى التعريف بالفتن»، قم، مؤسسه صاحب الأمر، چاپ اوّل، ١٤١٦ ق. ص ٢٩٤ ..

[٢٤]. توبه: ١٠٧ ..

[٢٥]. مفيد، محمد بن محمد، «الإرشاد»، ج ٢، ص ٣٨٥ ..

[٢٦]. طوسى، محمد بن الحسن، الغيبة، قم، دار المعارف الإسلامية، چاپ اوّل، ١٤١١ ق. ص ٤٧٥ ..

[٢٧]. مجلسى، محمّد باقر، «بحار الانوار»، ج ٥٣، ص ١١ ..

[٢٨]. همان، ج ٥٢، ص ٣٧٤ ..

[٢٩]. براقى نجفى، سيّد حسين، «تاريخ كوفه»، ص ٣٩ ..

[٣٠]. مجلسى، محمّدباقر، همان، ج ٥٣، ص ٣٧٤ ..

[٣١]. نور: ٣٦- ٣٧ ..

[٣٢]. مجلسى، محمّدباقر، همان، ج ٥٣، ص ١١.

منبع: فصلنامه قرآنى كوثر، شماره ٥٣، صص ٨٧- ١٠٨.