ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٤ - ٦ حالت انقطاع
شرط قبول
اصلىترين شرط اجابت دعا
از وعدههاى خداوند متعال، اجابت دعاى نيايشگران است؛ ليكن تحقّق اين وعده، منوط به تحقّق حقيقت دعا از سوى داعى است و حقيقت دعا عبارت است از اينكه: انسان، خود را در برابر خداوند متعال نيازمند مطلق ببيند و با پرستش او، در صدد جلب عنايت و رحمتش برآيد.
شناخت و جزم قلبى به اين حقيقت، امرى ساده و تحقّق آن، امرى آسان و سهلالوصول نيست؛ بلكه مقدّماتى براى رسيدن به اين مقام لازم است. در روايات شريفه اهل بيت (ع) مقدّماتى براى تحقّق حقيقت دعا ذكر شده است كه اشارهاى گذرا به آن، سودمند است.
اين مقدّمات عبارتند از:
١. شناخت
امام كاظم (ع) مىفرمايند:
«عدّهاى به [امام] صادق (ع) گفتند: دعا مىكنيم؛ امّا دعايمان مستجاب نمىشود! ايشان فرمود: «لِأَنَّكُم تَدعونَ مَن لا تَعرِفونَهُ؛[١]
چون شما كسى را مىخوانيد كه او را نمىشناسيد.»
٢. اخلاص
امام على (ع) فرمودند:
«عَلَيكَ بِإِخلاصِ الدُّعاءِ؛ فَإِنَّهُ أخلَقُ بِالإِجابَةِ؛[٢]
بر تو باد اخلاص داشتن در دعا؛ زيرا چنين دعايى، به اجابت، سزاوارتر است.»
٣. عمل
امام على (ع) فرمودند:
«مَن عَظَّمَ أوامِرَ اللّهِ أجابَ سُؤالَهُ؛[٣]
هر كس اوامر خداوند را بزرگ شمارد، خداوند درخواست او را جواب مىدهد.»
٤. پاك بودن درآمد و خوراك
امام صادق (ع) فرمودند:
«إذا أرادَ أحَدُكُم أن يُستَجابَ لَهُ، فَليُطَيِّب كَسبَهُ، وَليَخرُج مِن مَظالِمِ النّاسِ، وإنَّ اللّهَ لا يُرفَعُ إلَيهِ دُعاءُ عَبدٍ وفى بَطنِهِ حَرامٌ، أو عِندَهُ مَظلِمَةٌ لِأَحَدٍ مِن خَلقِهِ؛[٤]
هر گاه فردى از شما خواست دعايش مستجاب شود، درآمدش را پاك گرداند و از زير بار حقوق مردم بيرون برود. دعاى بندهاى كه در شكمش حرام باشد، يا حقّ يكى از خلق خدا به گردنش باشد، به درگاه خداوند بالا نمىرود.»
٥. حضور قلب
امام صادق (ع) فرمودند:
«إنَّ اللّهَ عز و جل لا يَستَجيبُ دُعاءً بِظَهرِ قَلبٍ ساهٍ، فَإِذا دَعَوتَ فَأَقبِل بِقَلبِكَ، ثُمَّ استَيقِن بِالإِجابَةِ؛[٥]
خداوند، دعايى را كه از روى دلِ غافل باشد، نمىپذيرد. پس هر گاه دعا كردى، با دلت رو كن. آنگاه به اجابت، يقين داشته باش.»
٦. حالت انقطاع
«مصباح الشّريعة» از امام صادق (ع) نقل كرده است:
«سُئِلَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله عَنِ اسمِ اللّهِ الأَعظَمِ، قالَ: كُلُّ اسمٍ مِن أسماءِ اللّهِ، فَفَرِّغ قَلبَكَ عَن كُلِّ ما سِواهُ، وَادعُهُ بِأَىِّ اسمٍ شِئتَ؛ فَلَيسَ فِى الحَقيقَةِ للّهِ اسمٌ دونَ اسمٍ، بَل هُوَ الواحِدُ القَهّارُ؛[٦]
از پيامبر خدا (ص) درباره اسم اعظم خدا سؤال شد. فرمود: «همه نامهاى خدا اسم اعظمند. پس دلت را از هر آنچه، جز اوست، خالى گردان و آنگاه او را با هر نامى كه خواستى، بخوان؛ زيرا در حقيقت براى خداوند، نام خاصّى نيست؛ بلكه او يكتاى قهّار است.»