ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٨ - كليد رستگارى معرفى كتاب مفتاح الفلاح
كليد رستگارى معرفى كتاب مفتاح الفلاح
«مفتاح الفلاح» اثر شيخ بهايى، ترجمه علىبن طيفور بسطامى، به ضميمه رساله «نور على، نور در ذكر و ذاكر و مذكور» نوشته آيتالله حسن حسنزاده آملى، مؤسّسه انتشارات حكمت، چاپ ششم، ١٣٨٤ ه-. ش.
دعا، خالصترين، پاكترين، مقبولترين، نزديكترين و عاطفىترين رابطه بنده با معبود خويش است؛ گفتوگويى صريح و بىريا، ساده و صادقانه است؛ اظهار و بيان تذّكر و توجّه قلبىداشتن عبد است به معبود. دعا، سخن گفتن، گاه با زبان است و گاه با دل؛ با زبان ذكر گفتن و با دل، متذكّر او بودن و در محضر و منظر او زيستن است. وقتى تقوا به درجهاى رسد كه انسان در هر حال، خود را در بارگاه او داند، اين نهايت درجه تذكّر قلبى و ارتباط باطنى بنده با معبود خويش است. اظهار ذليلترين مرتبه عجز و فقر و نيازمندى عبد است در برابر معبود غنى و بىنياز.
«مفتاح الفلاح» يكى از ارزندهترين كتب ادعيه در فرهنگ شيعى است. اهمّيت اين اثر، يكى به لحاظ جلالت قدر و مقام رفيع علمى و معنوى گردآورنده اين اثر است كه با شناخت دقيق و فهم عميق خود از معارف معصومان (ع) مجموعهاى از احاديث متقن وارده در اين باب را گردآورى نموده است و ويژگى ديگر اين مجموعه، در اين است كه يك برنامه روحى و روانى براى تمام اوقات شبانهروز است؛ بدين معنا كه انسان در هر ساعتى از ساعات كه حال دعا و استغاثه داشته باشد، مىتواند با مضامينى عالى با معبود و معشوق يگانه خود، راز و نياز نموده و روح خود را در معرض اشراقات و انوار قدسيّه الهى قرار دهد.
از مفتاح الفلاح چند ترجمه فارسى توسط علماى پيشين به عمل آمده كه نسخ آنها به فراوانى موجود است؛ از جمله آنها مىتوان ترجمه مرحوم آقاجمال گلپايگانى را نام برد؛ ولى هيچ يك از ترجمهها با توجّه به زبان فارسى كنونى، ترجمهاى گويا و روان محسوب نمىشوند؛ جز اينكه ترجمه علىبن طيفور بسطامى كه از دانشمندان قرن يازدهم است، در ميان آنها از موقعيت ويژهاى برخوردار است. نثر شيوا و گويا و نيز توضيحات مفيد و به جاى مترجم بر متن كتاب، روى هم رفته يك مفتاح الفلاح فارسى را در اختيار خواننده گذاشته است.
آيتالله حسنزاده آملى در مقدّمهاى بر اين كتاب، نكاتى پيرامون دعا در معارف اسلامى به رشته تحرير درآورده است كه حاصل آن، رساله «نور على، نور در ذكر و ذاكر و مذكور» است كه خود بحثى بديع درباره دعاست. استاد، كتاب مفتاح الفلاح را يكى از مائدههاى پرفايده آسمانى برشمرده است كه عايد نفوس مشتاق و شيفته كمال مىگردد.
مفتاح الفلاح تأليف شيخ بهائى است كه در وظايف اهل ديانت، به آداب و اعمال واجب و مندوب روز و شب به بهترين نظم و اسلوب آن را تدوين نموده است. از محاسن و مطالب آن عزيز اين است كه هم مشحون به حقايق لطايف منطق سفراى الهى راز و نياز با خداوند بىنياز است و هم حاوى دقايق معانى در بيان اسرار متيسّر آيات قرآنى و ادعيه و اذكار مأثوره است. كوتاه سخن آنكه، انسان آگاه و زباندان و گوهرشناس بايد بدان انس بگيرد تا قداست و نفاست، درّ يتيم را دريابد وگرنه زبان قلم در وصف و تحرير آن زبون است. معلّم بزرگ مرحوم آيتالله ملاحسينقلى همدانى (ره) كه به فرموده بعضى از مشايخ ما، سيصد تن از اولياءالله در محضر انور او تربيت شدهاند، مىگفت: كتاب مفتاح الفلاح شيخ بهائى براى عمل كردن خوب است ...
در نظر ايشان، شايسته است كه مفتاح الفلاح شيخ بهائى در شمار كتب درسى حوزههاى علميّه درآمده و كسانى در مقام تدريس آن برآيند؛ زيرا زبان فهم و اهل دعا و سير و سلوك بوده و به قولى راهنما است.