ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٦ - نگرشى بر زيارت آل ياسين
نگرشى بر زيارت آل ياسين
سيد مجتبى بحرينى
قسمت دوم
السلام عليك يا داعى الله و ربانى آياته
سلام بر تو اى خواننده خلق به سوى حق
و اى پرورشگر آيات خداوند
اين جمله- كه نخستين سلام خاص بر آن وجود مقدس است- متضمن دو صفت از اوصاف كمال حضرتش مىباشد:
١- داعى الله
٢- ربّانى آياته
صفت اول داعى الله است. داعى اسم فاعل است؛ به معنى خواننده و دعوت كننده كه در اينجا به مفعول اضافه شده است؛ يعنى، اى كسى كه خدا را مىخوانى؛ اى خواننده خدايى. ممكن است به مفعول دوم اضافه شده باشد و مفعول اول در تقدير و حرف جرّ حذف شده باشد؛ يعنى اى كسى كه بندگان خدا را به سوى خدا مىخوانى و دعوت مىكنى. هر دو احتمال و معنى در اين جمله مناسب است و هر كدام از آنها بيانگر كمالى است از كمالات آن بزرگوار؛ يكى كمال لازم و ديگرى كمال متعدّى.
كمال لازم صفت نفسانى آن وجود مقدّس است كه پيوسته در حال دعا و خواندن ذات قدّوس الاهى است. كمال متعدى مقام داعَويّت و دعوت نمودن و خواندن خلق است به سوى حقّ. آن حضرت در هر دو عصر غيبت و ظهور به نحوى به اين مقام قيام نموده اين وظيفه بس خطير را ايفا مىنمايد.
آرى او داعى الله و داعى الى الله. او ختم خاندانى است كه دعاة الى الله و خوانندگان خلقند به حقّ.
از اين رو كه نخستين سلام به آن وجود مقدس به عنوان داعى الله ذكر شده استفاده مىشود كه مقام داعويت برترين مقامى است كه حضرتش حائز گرديده است؛ زيرا اين مقام مجمع مقامات و در بردارنده كمالات بسيارى است كه در سايه آن مقامات و كمالات، خداوند- جلّ و عزّ- اين مقام را عنايت مىفرمايد. هر كس نمىتواند داعى الله باشد. داعى الله كسى است كه از جهل و خطا و لغزش و نادانى محفوظ و مصون است و الّا داعى الله حقيقى نيست. همچنين داعى الله بايد عالم بالله باشد و الّا نمىتواند داعى و خواننده و رساننده خلق به خالق باشد. چگونه كسى مىتواند به چيزى كه نمىشناسد و علم ندارد دعوت كند؟ نتيجتاً از خود اين جمله مىتوان مقام عصمت و قداست و علم وآگاهى مطلق آن حجّت مطلقه حقّ و داعى الله مطلق را استفاده كرد.
گفتيم مقام داعويت- كه نخستين مقام مذكور در اين زيارت شريفه است- مىتواند از بالاترين و برترين مقامات آن صاحب مقامات جامعه باشد؛ زيرا از سال ٢٦٠ هجرى تا به حال و از حال تا آن زمان كه اراده حقّ متعال به حيات آن حقيقت حيات تعلق گرفته است، صاحب مقام داعى اللهى بوده و هست و خواهد بود. او از همه دعاة الى الله در اين مقام بيشتر جا داشته و دارد كه آباء گرامى و اجداد طاهرينش هر كدام چند سالى بيش تكيه گزين اين مسند نبودند.
صفت دوم در اين سلام، ربانى آياته مىباشد. خوب است ابتداءً معناى ربانى را بياوريم تا مفاد اين سلام بهتر روشن شود. مرحوم طريحى گويد:
در كشّاف آمده است كه ربّانى كسى است كه تمسّكش به دين و اطاعت خداى- تعالى- محكم و شديد باشد. در قاموس است كه خداپرست