حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ٧٩

در اينجا به طور خلاصه به بخشى از خدمات آيت‌اللّه گلپايگانى اشاره مى‌كنيم:

الف- تحول در نظام آموزشى حوزه‌

١- آيت‌اللّه گلپايگانى را مى‌توان بنيانگذار نظم و انضباط در حوزه‌هاى علميه لقب داد. زيرا تا قبل از ايشان هر كس وارد حوزه مى‌شد واگذار به خود بود تا چه پيش آيد و به كجا برسد و آيا موفقيتى را به دست بياورد يا در وسط راه بماند با اين وصف معظم‌له اولًا امتحان را به صورت جدى در سطح حوزه برقرار نمود و مدارج تحصيلى را به سه پايه درجه بندى فرمود و شهريه‌ها را بر اساس مدارج تحصيلى قرار داد و براى بهترين و موفق‌ترين طلاب در هر پايه تحصيلى جوايز ويژه‌اى مقرر فرمود. ثانيا مدارسى را تأسيس فرمودند كه تحت برنامه خاص فعاليت مى‌كرد و كسانى كه در آن مدارس نام نويسى مى‌كردند ناچار بودند كه خود را با برنامه آن وفق دهند.

در اين مدارس دروس با برنامه‌ريزى ويژه‌اى تدريس مى‌شد و علاوه بر امتحان سالانه از طلاب امتحانات ماهانه نيز به عمل مى‌آمد و به طلاب آن شهريه مخصوص مى‌دادند. از جمله مدارس مزبور مدرسه الامام المهدى (عج‌اللّه تعالى فرجه الشريف) در خيابان صفائيه قم است.

٢- از نوآوريهاى معظم‌اليه برقرار كردن امتحان با شكل خاص و گستردگى آن است. زيرا در سابق فقط از فقه و اصول سئوال مى‌شد و در عصر ايشان ضمن امتحان شفاهى تفسير و علم كلام و بعضى از علوم ديگر نيز جزء مواد و دروس امتحانى طلاب قرار گرفت و ضمنا براى قبول شدگان جوايز ممتازى قرار دادند.[١] ٣- قرآن كريم را به داخل حوزه علميه و در متن امور وارد كرد و طلاب و علماء را به حفظ قرآن و روى آوردن به سوى معارف عاليه قرآن كريم ترغيب و تشويق فرمود و در سالهاى اول رسما اعلام فرمود هر كس قرآن را حفظ كند شهريه‌اش به طور دائم و مستمر دو برابر خواهد شد.[٢]

ب- حفظ استقلال و قداست حوزه علميه‌

آيت‌اللّه گلپايگانى آنچنان در حفظ قداست و شئون و استقلال حوزه كوشا بودند كه به تعبير آيت‌اللّه حاج شيخ على پناه اشتهاردى طلاب ايشان را اصالة الحوزه لقب داده بودند.

[١]- ر. ك: خورشيد آسمان فقاهت و مرجعيت، پيشين، ص ٢٠٠.

[٢]- ر. ك: همان، ص ٢٠١.