حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ١٥

تحصيل دانش پرداخت. سپس به قم عزيمت و از مدرسين فقه و اصول به شمار مى‌رود.»[١]

علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى مى‌نويسد:

«و هو اليوم من العلماء الفضلاء فى قم و من المدرسين المشاهير بها.

ايشان امروز از علماى با فضيلت قم و از مدرسين مشهور در آن شهر مى‌باشد.»[٢] پس از رحلت آيت‌اللّه بروجردى از جمله پرجمعيت‌ترين درسها درس ايشان بود و متجاوز از سى سال از هفتاد سال تدريس در حوزه فقاهت، بزرگترين جمعيت درس را به خود اختصاص داده بودند و از اين رو و به لحاظ كم و كيف و طول زمان و كثرت شاگردان، تدريس ايشان امتيازى بود كه خداوند متعال معظم‌له را بدان مخصوص گردانيده بود.[٣] حضرت آيت‌اللّه خامنه‌اى، رهبر معظم انقلاب اسلامى در بخشى از پيام خويش به مناسبت رحلت آيت‌اللّه گلپايگانى مى‌فرمايند:

«اين شخصيت والاى علمى كهنسال در ميان مراجع عظام تقليد، يكى از موفق‌ترين و سعادتمندترين‌ها بودند. حدود هفتاد سال مدرس حوزه علميه قم و حدود هشتاد و پنج سال سرگرم فرا گرفتن و آموختن فقه آل محمد (عليهم‌السلام) بودند .... هزاران شاگرد را از فقه پخته و عميق خود بهره‌مند ساختند. بسيارى از آراء و نظرات فقهى كه حاكى از روشن بينى و ذهن نوگراى ايشان بود ارائه كردند.»[٤]

در فهم و جمع اخبار يد طولايى داشتند و از بس با اخبار و كلمات معصومين مأنوس بودند كه اخبار و روايات اهل بيت (عليهم السلام) را همچون فرزند از پدر مى‌فهميدند و طورى زواياى آن را قرينه قرار مى‌دادند كه اعجاب همگان را بر مى‌انگيخت.

آيت‌اللّه مكارم شيرازى در خصوص تدريس آيت‌اللّه گلپايگانى مى‌فرمايند:

«در مكتب فقهى ايشان سه مطلب خيلى جلب توجه مى‌كرد. اول عمق نظر ايشان بود و دوم مسئله استقلال فكرى ايشان بود و سوم احاطه بود. ايشان حضور ذهن داشت و احاطه داشت و يك مسئله را كه مى‌گفت با مسئله ديگر مى‌سنجيد.»[٥]

[١]- ر. ك: همان، ص ٥٧ و آقاى ريحان‌اللّه يزدى، آئينه دانشوران، صص ٢٦/ ٧٠.

[٢]- ر. ك: آقا بزرگ تهرانى، نقباءالبشر، جلد ٢، ص ٧٤٢.

[٣]- ر. ك: همان، ص ٥٩.

[٤]- ر. ك: همان، صص ٢١٧، ٢١٦.

[٥]- ر. ك: نورى از ملكوت، پيشين، ص ٥٩.