حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ٢٩

در پى نزديك شدن به زمان رفراندوم، شاه با سفر به قم خواست، علماء و مراجع را به موافقت با طرح رفراندوم تحريص و تشويق نمايد؛ ولى اين اقدام نيز با عدم استقبال علماء از وى و تحريم خروج مردم از خانه‌هايشان در روز سفر او به قم ناكام ماند. بازار قم يكپارچه تعطيل شد و جز عده‌اى مزدور كه براى همين منظور توسط رژيم از تهران آورده شده بودند كسى در خيابان نبود. شاه در اين سفر با سخنرانى تند و خشمگينانه عليه روحانيت، بر تصميم خويش داير بر اجراى انقلاب سفيد تأكيد نمود. متعاقب اين فراخوان آيت‌اللّه گلپايگانى (ره) طى اعلاميه‌اى بار ديگر بر مخالفت خود با رفراندوم شاهانه تأكيد فرموده و اين بار نيز اساس آن را غيرقانونى دانست.

متن اعلاميه به شرح زير است:

«به عرض محترم عموم آقايان مؤمنين و برادران دينى مى‌رساند: حقير در جريانات اخير به وسايل مختلفه تذكرات لازمه را داده و حق نصيحت را ادا نموده‌ام و انصراف از اينگونه اقدامات را به ملاحظه عواقب سوئى كه در بر دارد خواسته‌ام. اميدوارم مورد توجه واقع شده و به اضطراب ملت مسلمان خاتمه دهند. اكنون براى اطلاع عموم نظريه خود را اظهار مى‌دارم:

مراجعه به آراء عمومى در قبال احكام شرعيه بى‌مورد و موجب نگرانى علماء اعلام و عموم مسلمين و مضر به استقلال و مصالح مملكت است و اين گونه عمليات غيرقانونى، به دلايل متعدده صحيح نيست. در خاتمه اعلام مى‌دارم روحانيت جز خيرخواهى و بيان مصلحت و انجام تكاليف شرعيه مقصودى ندارد و با خواست خداوند متعال و توجهات حضرت ولى عصر ارواحناله الفداه به وظيفه خود عمل خواهد نمود.[١]

٢٤ شعبان ١٣٨٢- محمدرضا الموسوى الگلپايگانى‌

فاجعه مدرسه فيضيه‌

از حوادث بسيار مهمى كه در حضور آيت‌اللّه گلپايگانى اتفاق افتاد فاجعه مدرسه فيضيه است، كه در روز دوم فروردين سال ٤٢ شمسى مصادف با روز ٢٥ شوال رخ داد. در اين روز كه مصادف بود با سالروز شهادت امام جعفر صادق (ع)، مجلس سوگوارى به همين‌

[١]- ر. ك: همان، ص ٥٧.