حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ٣٩
آيتاللّه گلپايگانى پس از تبعيد حضرت امام خمينى به تركيه و عراق، بار مقابله و مجاهده با رژيم طاغوت را در مقام مرجعيت در حوزه علميه قم با پايدارى تحمل نمود و اين مجاهدت در برابر سياستهاى ضداسلامى رژيم پهلوى همواره ادامه داشت، به طور مثال، معظمله رسما آزمون وزارت فرهنگ طاغوت پهلوى را تحريم و علنا خطاب به طلاب اعلام نمود:
«من به هيچ يك از شماها اجازه نمىدهم كه در امتحان فرهنگ شركت كنيد و اگر كسى شركت نمايد شهريهاش قطع خواهد شد و از نظر ما روحانى محسوب نمىشود.»[١]
و در جايى ديگر مىفرمايند:
«آنان صلاحيت امتحان كردن طلاب و محصلين را ندارند. اينكار بر عهده مراجع و زعماء حوزه است و شما آقايان طلاب هم امتحان آنها را نپذيرند و حتى اگر شما را به سربازى هم بردند مقاومت كنيد و امتحان را قبول نكنيد و برويد به سربازى؛ اين دوره دو ساله را طى كنيد و دوباره به حوزه بازگرديد. من شهريه شما را قطع نخواهم كرد و حتى اگر زن و فرزند داريد مخارج آنان را متحمل مىشوم.»[٢]
و نهايتا بر اثر همين تدابير هوشمندانه و اتخاذ مواضع متقن و استوار بود كه رژيم طاغوت عدم موفقيت طرحهاى خود، عليه حوزههاى علميه و روحانيت را ناشى از تدابير معظمله بداند.
آرى! پايمردى و مبارزه الهى آن مرد بزرگ، ثمربخش گرديد و به لطف الهى در آن دوران اختناق و بحرانى، حوزه علميه را از اين خطر بزرگ نگه داشت و طرحهاى ضداسلامى حكومت پهلوى را يكى پس از ديگر به باد انتقاد و اعراض قرار مىداد و سرانجام همان شد كه آن مرجع مبارز و خستگىناپذير از ابتدا اعلام فرموده بود كه:
«اينها خيال مىكردند مىتوانند حوزه را مسخر و مقهور خودشان كنند اما اشتباه مىكردند!»[٣]
[١]- ر. ك: رژيم شاه و آزمونگيرى از طلاب، مركز اسناد انقلاب اسلامى، صص ٣٦ و ٣٨ و نيز به اسناد شماره: ٤٠٧٢/ ه تاريخ: ٢٣/ ١/ ٤٦ و ٤٢٠٨/ ٢١- ٧/ ١١/ ٤٦ و ... و ٤٢٠٧/ ٢١ تاريخ ٧/ ١١/ ٤٦ و ... اين مجموعه اسنادى.
[٢]- ر. ك: رژيم شاه و آزمونگيرى از طلاب، مركز اسناد انقلاب اسلامى، صص ٣٦ و ٣٨ و نيز به اسناد شماره: ٤٠٧٢/ ه تاريخ: ٢٣/ ١/ ٤٦ و ٤٢٠٨/ ٢١- ٧/ ١١/ ٤٦ و ... و ٤٢٠٧/ ٢١ تاريخ ٧/ ١١/ ٤٦ و ... اين مجموعه اسنادى.
[٣]- ر. ك: سند شماره: ٢٧٤٢/ ٢١ تاريخ ٣١/ ٦/ ٥٢ و زندگينامه آيتاللّه العظمى گلپايگانى به روايت اسناد، پيشين، ص ٢٩٥.