حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ١٦

تجلى اخلاق و عرفان در تدريس‌

تدريس ايشان ممزوج با اخلاق و عرفان بود. بدين ترتيب كه: اولًا به هنگام ورود در مسجد محل تدريسشان نماز تحيت مسجد را به جا مى‌آوردند و هرگز ديده نشد كه نماز تحيت مسجد را نخوانده شروع به درس كنند. حتى در سالهاى اخير كه از ضعف جسمى رنج مى‌بردند، نماز تحيت را نشسته مى‌خواندند ولى ترك نمى‌كردند.

ثانيا هنگامى كه بر كرسى تدريس مى‌نشستند، قبل از شروع به درس فاتحه و اذكارى براى اساتيدشان و نيز همه كسانى كه حوزه علميه قم را حفاظت كردند و در حفظ و رونق آن كوشيدند قرائت مى‌كردند.[١]

اهتمام آيت‌اللّه گلپايگانى به تعليم و تعلم‌

اهتمام آيت‌اللّه گلپايگانى به امر تدريس به حدى بود كه كسالت و بيمارى و حتى فوت فرزند نيز موجب نشد كه ايشان درس را تعطيل كنند.

يك روز كه كمى ديرتر از وقت معين براى تدريس حاضر شده بود وقتى شاگردان علت تأخير استاد را سئوال مى‌كنند مى‌فرمايند:

«كودك پنج ساله‌اى داشتم كه در حوض خانه افتاد و خفه شد و من گرفتار تجهيز و تدفين او بودم. روى اين جهت كمى دير شد.»[٢]

در سالى كه به علت كسالت توان رفتن به مسجد اعظم جهت تدريس را نداشته درس را در منزل شروع كرده، فرمودند:

«در زمان استادم مرحوم حاج شيخ (آيت‌اللّه حائرى يزدى) يك شب كه به شدت مريض بودم و قادر به حركت نبودم به دوستانم گفتم مرا با رختخواب به درس استاد ببريد تا از فيض درس ايشان محروم نباشم. الآن هم كه چنين مبتلا شدم درس را در منزل شروع كردم تا نصيحتى باشد براى طلاب كه به مجرد بيمارى يا عذر ديگرى درس را تعطيل نكنند زيرا امروز عالم اسلام به مجتهد و طلبه باسواد نياز شديد دارد.»[٣]

[١]- ر. ك: على جهرمى، پيشين، ص ٦٤.

[٢]- ر. ك: خورشيد آسمان فقاهت و مرجعيت، پيشين، ص ٦٠.

[٣]- ر. ك: نورى از ملكوت، پيشين، ص ٥٦.