ج) قوانين و مقرّراتى كه تك‌تك مردم به صورت پراكنده و انفرادى توان انجام آن را نداشته و تنها با سازماندهى نيروها و متشكّل كردن آن‌ها، زمينه اجراى قانون فراهم مى‌گردد.

بسيج، سازماندهى و متشكّل نمودن مردم، پشتوانه‌اى از حمايت و اقتدار دولت را مى‌طلبد و اين امر به وجود يك رهبر نيازمند است.

تكليف جهاد اسلامى كه در آيات فراوانى از قرآن بدان تصريح شده، چنين ويژگى دارد؛ از آن جمله:

قاتلوا الّذين لا يؤمنون باللّه و لا باليوم الآخر و لا يحرّمون ما حرّم اللّه ولا يدينون دين الحقّ من الّذين اوتوا الكتاب حتّى يعطوا الجزية عن يد وهم صاغرون‌[١]؛ با آنان كه ايمان به خدا و روز قيامت نياورده و آن‌چه را خدا و رسولش حرام كرده، حرام نمى‌دانند و به دين حقّ نمى‌گروند، از اهل كتاب بجنگيد تا آن كه با خوارى، به دست خود جزيه بپردازند.»

در چنين مواردى، هرچند تكليف متوجّه عموم مسلمانان است؛ ولى ماهيّت قانون به گونه‌اى است كه اجراى آن بدون رهبرى و تشكيلات امكان ندارد.

گروه چهارم: الف) احكام و مقرّراتى كه از حوزه مسايل فردى خارج، و به روابط اجتماعى مربوط است.

[١] - توبه( ٩)، ٢٩.