٤. آيا مسلمانان با قطع‌نظر از تشكيلاتى كه اداره جامعه را بر عهده دارد، و بدون توجّه به خطّمشى و اصولى كه دستگاه حكومت دنبال مى‌كند، مى‌توانند به قوانين اسلامى جامه عمل بپوشانند؟

٥. آيا اسلام در مورد نظام سياسى مطلوب خود و وظايف محوّل شده به آن سكوت اختيار كرده است؟

كمترين آشنايى با منابع متقن و مورد اتّفاق مسلمانان، موجب مى‌شود كه پاسخ چنين پرسش‌هايى، يكسره منفى باشد. حتّى اين ويژگى، توجه محقّقان غير مسلمان را نيز كه بدون اعتقاد و ايمان به اين مكتب نگريسته‌اند، به خود جلب كرده است.

گوستاولوبون مى‌نويسد:

قرآن كه كتاب آسمانى مسلمين است، منحصر به دستورات و تعاليم مذهبى تنها نيست؛ بلكه دستورات سياسى و اجتماعى مسلمانان نيز در آن درج است.[١]

[١] - گوستاولوبون، تاريخ تمدّن اسلام و عرب، ترجمه سيّد هاشم حسينى، ص ١٢٨.