ولايت فقيه انديشه اى كلامى

ولايت فقيه انديشه اى كلامى - شمس، على - الصفحة ١٥٤

معارف اسلامى است؛ و يا به دليل اطلاق جزء بر كلّ است، زيرا بخشى از اين كتاب، به امور فقهى مى‌پردازد. به‌هرحال، نام كتاب، بيانگر همه مطالب آن نيست؛ چرا كه از سه بخش كلّى تشكيل شده است:

: «القسم الاوّل: التّكليف العقلى» كه مباحثى چون ضرورت دقّت و نظر و معرفت راجع به خداوند، صفات خدا، عدل و ... را دربردارد كه همگى مباحث كلامى‌اند.

«القسم الثّانى: التّكليف السّمعى» كه مشتمل بر نماز، روزه، وضو، حجّ و ... است كه از مباحث فقهى‌اند.

«القسم الثّالث، المستحقّ بالتّكاليف و احكامه» كه شامل ثواب و عقاب، شفاعت، حساب و ميزان و ... است و از متعلّقات مباحث كلامى به شمار مى‌آيند.

بنابراين، نبايد با صرف ديدن نام «فقه» در عنوان كتاب، كلّ مباحث آن را يكسره از مباحث فقهى پنداشت؛ چرا كه در گذشته، نام‌گذارى كتاب‌هايى كه محتوى چند موضوع بوده‌اند، معمولا براساس «تسمية الكتاب باسم جزئه» بوده است.

ابو الصّلاح، فصلى تحت عنوان «فصل فى تنفيذ الاحكام» دارد كه به بررسى چگونگى اجراى احكام الهى و شرايط مجرى آن مى‌پردازد:

فصل: اجراى احكام‌

هدف از احكامى كه خداوند ما را متعبّد به آن‌ها كرده است، اجراى آن‌هاست، و صحّت اجراى آن‌ها نيازمند شناخت كسى است كه آن‌ها را درست اجرا كند ... و عهده‌دارى اين امر براى غير شيعه جايز