عبدالرحمن بن عوف هيچ‌گاه نمى گويد: در دين چنين گفته شده ... مگر آن كه از صحابه روايت نمايد و مخالفان ما اگر مثل اين را پيدا مى كردند، حتماً مى گفتند: آن را جز از رسول خدا (ص) نمى گويد. و از طريق ابى معاويه روايت شده است كه ابن ابى ذئب، از زهرى، از حميد بن عبدالرحمن بن عوف، از پدرش حديث كرد كه: روزه دار در سفر مثل روزه خوار، در وطن است و اين سند در نهايت صحّت است ...».[١]

و در مورد قسمت دوّم از پاسخشان خواهيم گفت: حمل كردن بر «مشقّت»، دليلى ندارد و «جعل كردن» چيزى است كه شرع مقدّس آن را نگفته است و جمع بين ادلّه در صورتى است كه بين دو دسته از روايت در يك مو ضوع، به شدّت اختلاف وجود داشته باشد و در جاى خود توضيح داده شد كه احاديث مربوط به جواز روزه ماه رمضان در سفر، دلالتشان بر جواز ثابت نشد و احاديث «وجوب افطار روزه» به قوّت خود باقى ماند، پس نيازى به جمع و تأويل روايات نيست.

[١] - المحلّى: ٦/ ٢٥٧.