به اين احتجاج هم پاسخ داده مى شود كه: [اين حديث‌] مورد اختلاف است؛ همچنان كه ابن ابى حاتم مى گويد وبر فرض اين كه صحّت آن را بپذيريم، برداشتن، مسلتزم اين نيست كه روزه در سفر صحيح نباشد و همين محلّ بحث است».[١]

بررسى و نقد تأويلهاى اهل سنّت‌

١- در مورد كلام ابن عبّاس به اين قسمت از حديث ايشان استناد مى شود كه مى گويد:

«رسول خدا (ص) در سال فتح (مكّه) در ماه رمضان خارج شد، روزه بودند تا به الكديد رسيدند و آنگاه افطار كردند».[٢]

اين قسمت از حديث به روشنى دلالت مى كند كه روزه ماه رمضان در سفر صحيح نيست. و امّا اين كه مى گويند: «چيزى بر كلامش افزوده» كلام زهرى باشد، يا غير او در استدلال مؤثّر نيست.

و از نظر جمهور علماى اهل سنّت هم ثابت شده است كه سنّت لاحقه نبوى، سنّت سابقه نبوى را نسخ مى كند، همان گونه كه در قرآن نسخ هست، پس اگر پيامبر در سال فتح (مكّه) در ماه رمضان خارج شده و روزه رمضان را افطار كرده پس اين امر نشان مى دهد كه روزه‌

[١] - نيل الاوطار: ٤/ ٢٢٥- ٢٢٤، چاپ دار الكتب العلميه.

[٢] - صحيح بخارى: ٥/ ٩٠، چاپ دار الفكر؛ صحيح مسلم: ٣/ ١٤٠، چاپ دار الفكر.