حديث عايشه: پيامبر (ص) در جواب سؤال حمزه بن عمرو- در مورد روزه در سفر- فرمود: «اگر خواستى، روزه بگير و اگر خواستى، افطار كن»، اين حديث به سه دليل قابل استناد نيست:

دليل اوّل: در اين حديث، اشاره اى به روزه ماه رمضان نشده است و همين طور در سؤال سؤال كننده نيز اشاره اى به آن نشده است و چه بسا سؤال كننده در مورد روزه نذرى، يا روزه مستحب سؤال كرده است و در اين مورد، در حديث، قراينى هم وجود دارد و لذا پيامبر (ص) هم در پاسخ فرمودند: «مى تواند روزه بگيرد»، و حال آن كه بحث ما در مورد روزه ماه رمضان است، نه مطلق روزه ها و حديث هم خالى از هر گونه قيد است.

دليل دوّم: اگر براى اثبات روزه ماه رمضان به اطلاق حديث تمسّك نمايند، در پاسخ خواهيم گفت: در صورتى به اين اطلاق مى توان عمل كرد كه دليل ديگرى، روزه رمضان را از اين اطلاق استثنا نكرده باشد و حال آن كه آيه صوم- همچنان كه گذشت- روزه مسافر در ماه‌

[١] - ترجمه تفسير الميزان: ٢/ ١٨- ١٥.