تفسير الأمثل
(١)
٤ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٧ ص
(٦)
٧ ص
(٧)
٩ ص
(٨)
٩ ص
(٩)
١٠ ص
(١٠)
١٠ ص
(١١)
١٤ ص
(١٢)
١٤ ص
(١٣)
١٤ ص
(١٤)
١٧ ص
(١٥)
١٧ ص
(١٦)
٢١ ص
(١٧)
٢١ ص
(١٨)
٢١ ص
(١٩)
٢٧ ص
(٢٠)
٢٧ ص
(٢١)
٢٧ ص
(٢٢)
٣٢ ص
(٢٣)
٣٢ ص
(٢٤)
٣٢ ص
(٢٥)
٣٥ ص
(٢٦)
٣٥ ص
(٢٧)
٣٧ ص
(٢٨)
٣٧ ص
(٢٩)
٣٧ ص
(٣٠)
٣٩ ص
(٣١)
٣٩ ص
(٣٢)
٤٤ ص
(٣٣)
٤٥ ص
(٣٤)
٤٥ ص
(٣٥)
٤٥ ص
(٣٦)
٤٧ ص
(٣٧)
٤٧ ص
(٣٨)
٤٨ ص
(٣٩)
٤٨ ص
(٤٠)
٤٨ ص
(٤١)
٥١ ص
(٤٢)
٥١ ص
(٤٣)
٥١ ص
(٤٤)
٥٣ ص
(٤٥)
٥٣ ص
(٤٦)
٥٣ ص
(٤٧)
٥٥ ص
(٤٨)
٥٥ ص
(٤٩)
٥٨ ص
(٥٠)
٥٨ ص
(٥١)
٥٨ ص
(٥٢)
٦٣ ص
(٥٣)
٦٣ ص
(٥٤)
٦٣ ص
(٥٥)
٦٨ ص
(٥٦)
٦٨ ص
(٥٧)
٦٨ ص
(٥٨)
٧١ ص
(٥٩)
٧١ ص
(٦٠)
٧٣ ص
(٦١)
٧٣ ص
(٦٢)
٧٣ ص
(٦٣)
٧٨ ص
(٦٤)
٧٨ ص
(٦٥)
٨٠ ص
(٦٦)
٨٠ ص
(٦٧)
٨٤ ص
(٦٨)
٨٤ ص
(٦٩)
٨٤ ص
(٧٠)
٨٨ ص
(٧١)
٨٨ ص
(٧٢)
٨٨ ص
(٧٣)
٩٢ ص
(٧٤)
٩٢ ص
(٧٥)
٩٢ ص
(٧٦)
٩٧ ص
(٧٧)
٩٧ ص
(٧٨)
٩٩ ص
(٧٩)
٩٩ ص
(٨٠)
٩٩ ص
(٨١)
١٠٢ ص
(٨٢)
١٠٢ ص
(٨٣)
١٠٣ ص
(٨٤)
١٠٥ ص
(٨٥)
١٠٥ ص
(٨٦)
١٠٥ ص
(٨٧)
١٠٨ ص
(٨٨)
١٠٨ ص
(٨٩)
١١٤ ص
(٩٠)
١١٦ ص
(٩١)
١١٩ ص
(٩٢)
١١٩ ص
(٩٣)
١٢٥ ص
(٩٤)
١٢٦ ص
(٩٥)
١٢٦ ص
(٩٦)
١٢٨ ص
(٩٧)
١٢٨ ص
(٩٨)
١٢٩ ص
(٩٩)
١٣٠ ص
(١٠٠)
١٣٢ ص
(١٠١)
١٣٢ ص
(١٠٢)
١٣٢ ص
(١٠٣)
١٣٨ ص
(١٠٤)
١٣٨ ص
(١٠٥)
١٣٨ ص
(١٠٦)
١٤٣ ص
(١٠٧)
١٤٣ ص
(١٠٨)
١٤٤ ص
(١٠٩)
١٤٤ ص
(١١٠)
١٤٤ ص
(١١١)
١٤٩ ص
(١١٢)
١٤٩ ص
(١١٣)
١٤٩ ص
(١١٤)
١٥٠ ص
(١١٥)
١٥١ ص
(١١٦)
١٥١ ص
(١١٧)
١٥٤ ص
(١١٨)
١٥٥ ص
(١١٩)
١٥٥ ص
(١٢٠)
١٥٥ ص
(١٢١)
١٦٣ ص
(١٢٢)
١٦٣ ص
(١٢٣)
١٦٣ ص
(١٢٤)
١٦٥ ص
(١٢٥)
١٦٥ ص
(١٢٦)
١٦٨ ص
(١٢٧)
١٦٨ ص
(١٢٨)
١٧١ ص
(١٢٩)
١٧١ ص
(١٣٠)
١٧١ ص
(١٣١)
١٧٤ ص
(١٣٢)
١٧٤ ص
(١٣٣)
١٧٥ ص
(١٣٤)
١٧٥ ص
(١٣٥)
١٧٥ ص
(١٣٦)
١٧٨ ص
(١٣٧)
١٧٨ ص
(١٣٨)
١٨٠ ص
(١٣٩)
١٨٠ ص
(١٤٠)
١٨٣ ص
(١٤١)
١٨٣ ص
(١٤٢)
١٨٣ ص
(١٤٣)
١٨٨ ص
(١٤٤)
١٨٨ ص
(١٤٥)
١٩١ ص
(١٤٦)
١٩١ ص
(١٤٧)
١٩١ ص
(١٤٨)
١٩٥ ص
(١٤٩)
١٩٥ ص
(١٥٠)
١٩٥ ص
(١٥١)
٢٠١ ص
(١٥٢)
٢٠١ ص
(١٥٣)
٢٠١ ص
(١٥٤)
٢٠٦ ص
(١٥٥)
٢٠٦ ص
(١٥٦)
٢٠٨ ص
(١٥٧)
٢١٠ ص
(١٥٨)
٢١٠ ص
(١٥٩)
٢١٠ ص
(١٦٠)
٢١٦ ص
(١٦١)
٢١٦ ص
(١٦٢)
٢١٦ ص
(١٦٣)
٢١٩ ص
(١٦٤)
٢١٩ ص
(١٦٥)
٢١٩ ص
(١٦٦)
٢٢٤ ص
(١٦٧)
٢٢٤ ص
(١٦٨)
٢٢٦ ص
(١٦٩)
٢٢٦ ص
(١٧٠)
٢٢٩ ص
(١٧١)
٢٢٩ ص
(١٧٢)
٢٢٩ ص
(١٧٣)
٢٣٣ ص
(١٧٤)
٢٣٣ ص
(١٧٥)
٢٣٤ ص
(١٧٦)
٢٣٥ ص
(١٧٧)
٢٣٥ ص
(١٧٨)
٢٤٢ ص
(١٧٩)
٢٤٣ ص
(١٨٠)
٢٤٣ ص
(١٨١)
٢٤٣ ص
(١٨٢)
٢٤٨ ص
(١٨٣)
٢٤٨ ص
(١٨٤)
٢٥٠ ص
(١٨٥)
٢٥٠ ص
(١٨٦)
٢٥٠ ص
(١٨٧)
٢٥٤ ص
(١٨٨)
٢٥٤ ص
(١٨٩)
٢٦١ ص
(١٩٠)
٢٦٣ ص
(١٩١)
٢٦٣ ص
(١٩٢)
٢٦٣ ص
(١٩٣)
٢٧٣ ص
(١٩٤)
٢٧٣ ص
(١٩٥)
٢٧٣ ص
(١٩٦)
٢٧٨ ص
(١٩٧)
٢٧٨ ص
(١٩٨)
٢٧٨ ص
(١٩٩)
٢٨٣ ص
(٢٠٠)
٢٨٣ ص
(٢٠١)
٢٨٦ ص
(٢٠٢)
٢٨٧ ص
(٢٠٣)
٢٨٧ ص
(٢٠٤)
٢٨٧ ص
(٢٠٥)
٢٩٢ ص
(٢٠٦)
٢٩٢ ص
(٢٠٧)
٢٩٤ ص
(٢٠٨)
٢٩٤ ص
(٢٠٩)
٢٩٤ ص
(٢١٠)
٣٠٠ ص
(٢١١)
٣٠٠ ص
(٢١٢)
٣٠٠ ص
(٢١٣)
٣٠٦ ص
(٢١٤)
٣٠٦ ص
(٢١٥)
٣٠٦ ص
(٢١٦)
٣١٠ ص
(٢١٧)
٣١١ ص
(٢١٨)
٣١١ ص
(٢١٩)
٣١٨ ص
(٢٢٠)
٣١٩ ص
(٢٢١)
٣١٩ ص
(٢٢٢)
٣١٩ ص
(٢٢٣)
٣٢٢ ص
(٢٢٤)
٣٢٢ ص
(٢٢٥)
٣٢٤ ص
(٢٢٦)
٣٢٦ ص
(٢٢٧)
٣٢٦ ص
(٢٢٨)
٣٢٦ ص
(٢٢٩)
٣٣٧ ص
(٢٣٠)
٣٣٧ ص
(٢٣١)
٣٣٩ ص
(٢٣٢)
٣٣٩ ص
(٢٣٣)
٣٣٩ ص
(٢٣٤)
٣٤٥ ص
(٢٣٥)
٣٤٥ ص
(٢٣٦)
٣٤٥ ص
(٢٣٧)
٣٥١ ص
(٢٣٨)
٣٥١ ص
(٢٣٩)
٣٥١ ص
(٢٤٠)
٣٥٦ ص
(٢٤١)
٣٥٦ ص
(٢٤٢)
٣٥٧ ص
(٢٤٣)
٣٥٨ ص
(٢٤٤)
٣٥٨ ص
(٢٤٥)
٣٥٨ ص
(٢٤٦)
٣٦٤ ص
(٢٤٧)
٣٦٤ ص
(٢٤٨)
٣٦٨ ص
(٢٤٩)
٣٦٨ ص
(٢٥٠)
٣٦٨ ص
(٢٥١)
٣٧٣ ص
(٢٥٢)
٣٧٣ ص
(٢٥٣)
٣٧٣ ص
(٢٥٤)
٣٧٧ ص
(٢٥٥)
٣٧٩ ص
(٢٥٦)
٣٧٩ ص
(٢٥٧)
٣٧٩ ص
(٢٥٨)
٣٨٣ ص
(٢٥٩)
٣٨٣ ص
(٢٦٠)
٣٨٣ ص
(٢٦١)
٣٨٩ ص
(٢٦٢)
٣٨٩ ص
(٢٦٣)
٣٩٠ ص
(٢٦٤)
٣٩٠ ص
(٢٦٥)
٣٩٠ ص
(٢٦٦)
٣٩٥ ص
(٢٦٧)
٣٩٥ ص
(٢٦٨)
٣٩٥ ص
(٢٦٩)
٣٩٨ ص
(٢٧٠)
٣٩٨ ص
(٢٧١)
٣٩٩ ص
(٢٧٢)
٤٠٠ ص
(٢٧٣)
٤٠٢ ص
(٢٧٤)
٤٠٢ ص
(٢٧٥)
٤٠٢ ص
(٢٧٦)
٤٠٦ ص
(٢٧٧)
٤٠٦ ص
(٢٧٨)
٤٠٦ ص
(٢٧٩)
٤١٠ ص
(٢٨٠)
٤١٠ ص
(٢٨١)
٤١٣ ص
(٢٨٢)
٤١٣ ص
(٢٨٣)
٤١٥ ص
(٢٨٤)
٤١٥ ص
(٢٨٥)
٤٢٤ ص
(٢٨٦)
٤٢٤ ص
(٢٨٧)
٤٢٤ ص
(٢٨٨)
٤٣٢ ص
(٢٨٩)
٤٣٢ ص
(٢٩٠)
٤٣٤ ص
(٢٩١)
٤٣٤ ص
(٢٩٢)
٤٣٤ ص
(٢٩٣)
٤٣٨ ص
(٢٩٤)
٤٣٨ ص
(٢٩٥)
٤٤١ ص
(٢٩٦)
٤٤١ ص
(٢٩٧)
٤٤١ ص
(٢٩٨)
٤٤٥ ص
(٢٩٩)
٤٤٥ ص
(٣٠٠)
٤٤٥ ص
(٣٠١)
٤٥٠ ص
(٣٠٢)
٤٥٠ ص
(٣٠٣)
٤٥١ ص
(٣٠٤)
٤٥٢ ص
(٣٠٥)
٤٥٣ ص
(٣٠٦)
٤٥٣ ص
(٣٠٧)
٤٥٣ ص
(٣٠٨)
٤٥٦ ص
(٣٠٩)
٤٥٦ ص
(٣١٠)
٤٥٦ ص
(٣١١)
٤٥٩ ص
(٣١٢)
٤٥٩ ص
(٣١٣)
٤٥٩ ص
(٣١٤)
٤٦٦ ص
(٣١٥)
٤٦٦ ص
(٣١٦)
٤٦٨ ص
(٣١٧)
٤٦٨ ص
(٣١٨)
٤٦٨ ص
(٣١٩)
٤٧٢ ص
(٣٢٠)
٤٧٢ ص
(٣٢١)
٤٧٢ ص
(٣٢٢)
٤٧٧ ص
(٣٢٣)
٤٧٧ ص
(٣٢٤)
٤٧٧ ص
(٣٢٥)
٤٨١ ص
(٣٢٦)
٤٨١ ص
(٣٢٧)
٤٨٣ ص
(٣٢٨)
٤٨٣ ص
(٣٢٩)
٤٨٣ ص
(٣٣٠)
٤٩١ ص
(٣٣١)
٤٩١ ص
(٣٣٢)
٤٩٤ ص
(٣٣٣)
٤٩٤ ص
(٣٣٤)
٤٩٤ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص

تفسير الأمثل - مكارم الشيرازي، الشيخ ناصر - الصفحة ٢٧٩

والعجيب أنّهم قاسوا روح النّبي(صلى الله عليه وآله) العظيمة بهذا المقياس! ولم ينتبه هؤلاء الغافلين إلى اليوم الثقيل الذي ينتظرهم، ثقيل من حيث العقوبات، ثقيل من حيث المحاسبة، وثقيل من حيث طول الزمان وشدّة الفضيحة.

وقد جاء التعبير بـ (وراءهم) مع أنّ المفروض أن يقال (أمامهم) لأنّهم نسوا ذلك اليوم، وكأنّهم تركوه وراءهم، ولكن على قول بعض المفسّرين أنّ كلمة (وراء) تستعمل أحياناً بمعنى «خلف» وأحياناً بمعنى «أمام»[١].

الآية التالية تحذرهم من الاغترار بقوتهم وقدرتهم، إذ أنّ الله الذي أعطاهم إيّاها قادر على أن يستردها بسرعة متى شاء، فيقول تعالى: (

نحن خلقناهم وشددنا أسرهم وإذا شئنا بدلنا أمثالهم تبديلاً

)[٢].

(أسر) على وزن (عصر) وأصلهُ الربط بالقيد، ولهذا سمي الأسير بهذا الاسم لربطه وشدّه، وهنا إشارة إلى استحكام خلقة الإنسان بحيث يقدر على مزاولة مختلف النشاطات والفعاليات المهمّة.

هنا يشير القرآن إلى نقطة حساسة، وهي الأعصاب الصغيرة والكبيرة التي تشدّ العضلات فيما بينها كالحبال الحديدية وتربط بعضها بالبعض الآخر، وحتى المفاصل والعضلات المختلفة وقطع العظام الصغيرة والكبيرة وأعضاء الانسان بحيث يتكون من مجموع ذلك إنسان واحد مهيأ للقيام بأية فعالية، وعلى كل حال فهذه الجملة كناية عن القدرة والقوّة.

وتوضّح هذه الآية ضمناً استغناء ذات الله المقدّسة، عنهم، وعن طاعتهم وإيمانهم، ليعلموا أنّ الاصرار على إيمانهم في الحقيقة هو من رحمة الله بهم.


[١]ـ جاء في تفسير (روح البيان) أن كلمة (وراء) إذا أُضيفت إلى الفاعل فإنّها تعني الخلف، وإذا أُضيفت إلى المفعول فإنّها بمعنى «الأمام» روح البيان، ج ٨، ص ٤٣٩.
[٢]ـ في هذه الآية حذف، وفي التقدير (بدلناهم أمثالهم) كلمة (تبديل) غالباً ما تأخذ مفعولين وهنا الضمير (هم) مفعول أوّل و(أمثالهم) مفعول ثان.