علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٤

درباره علم حضرت آدم٧ در تفاسير مختلفي بحث شده است. در برخي تفاسير منظور از اسماء، اسماء کوه‌ها، زمين‌ها و راه‌هاي آنها و وادي‌ها و همه حقايق هستي دانسته شده است.[١٣٣] مي‌توان از اين مباحث چنين نتيجه گرفت که منظور از علم آدم٧، علم به حقايق هستي، يعني تعليم معاني و حقيقت اسماء از جانب پروردگار است.

٢. علوم انبياي ديگر

براي آگاهي از علومي که خداوند متعال به انبياي ديگر اعطا فرموده، به برخي اين علوم که در آيات قرآن به آن اشاره شده است مي‌پردازيم:

١. خداوند در آيه ٦٢ سوره اعراف مي‌فرمايد:

Gأُبَلِّغُكُمْ رِسَالَاتِ رَبِّي وَأَنصَحُ لَكُمْ وَأَعْلَمُ مِنَ اللّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَF؛

پيام‌هاى پروردگارم را به شما مى‌رسانم و اندرزتان مى‌دهم و چيزهايى از خدا مى‌دانم كه [شما] نمى‌دانيد.

علامه طباطبايي مي‌گويد:

منظور از اين علم، معارفي است که خداوند از سنن جاري در عالم و از آغاز و انجام عالم به حضرت نوح٧ آموخته است؛ مانند وقايع قيامت، جزئيات مسئله ثواب و عقاب، اطاعت و معصيت بندگان، رضا و غضب و نعمت و عذابش.[١٣٤]

در بعضي از تفاسير، منظور از اين علم، معرفت به خدا و وحدانيت او، صفاتي نظير کمال، جمال، جلال، عدل و جزاي اعمال خير و شر و ساير اموري است که به انبيا: افاضه شده است.[١٣٥] برخي از مفسران نيز مقصود از علم در اين آيه را علم به صفات و احوال خداوند و شدت انتقام او از دشمنانش[١٣٦] صفات توحيد و عدل و حکمت خدا[١٣٧] حشر و نشر و ثواب و عقاب و مانند آن[١٣٨] دانسته‌اند.

٢.       قرآن کريم در آيات ٧٩ و ٨٠ سوره انبياء به علومي اشاره دارد که به حضرت سليمان و داوود٨ افاضه شده است.

[١٣٣]. تفسير روان جاويد، ج١، ص٥٦؛ تفسير صافي، ج١،ص١١٠؛ تفسير شريف لاهيجي، ج١، ص٢٩؛ تفسير قمي، ج١، ص٤٦.

[١٣٤]. ترجمه تفسير الميزان، ج٨، ص٢٢٠.

[١٣٥]. اطيب البيان في تفسيرالقرآن، ج٥، ٣٥١.

[١٣٦]. تفسير جوامع الجامع، ج١، ص٤٤٤.

[١٣٧]. ترجمه مجمع البيان، ج٩، ص١٤٢.

[١٣٨]. تفسير احسن الحديث، ج٣، ص٤٣٥.