علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١١٨
گستره معنايي «اذهاب رجس و تطهير» ديدگاههاي متعددي وجود دارد. محتواي فصل با استفاده از تجميع ديدگاههاي علما درباره کلمات اراده، اذهاب رجس، اهلبيت و تطهير در آيه ٣٣ سوره احزاب، در پي يافتن مراد جدي خداوند در آيه تطهير است. فايده بررسي دقيق محتواي اين آيه، شناختن مقام و موقعيت کساني است که با اختيار خود به عاليترين درجه عصمت و طهارت رسيدهاند و با طهارت ميتوانند الگويي مطمئن براي جامعه اسلامي باشند. شناخت جايگاه اهلبيت در قرآن به سبب کشف محدوده حجيت سيره و سخن ايشان که آيا از سهو و نسيان حتي در امور عادي عاري از خطا هستند _ که اين درجهاي بالاتر از عصمت است _ يا اينکه فقط در گناه و معصيت معصوم هستند، نيز از ديگر فوايد اين پژوهش به شمار ميآيد.
اين فصل شامل چهار گفتار است که در آن به ترتيب به معناي اراده، اذهاب رجس، اهلبيت و تطهير پرداخته ميشود.
در گفتار اول، تعريفي از معناي اراده تکويني و تشريعي در دو بخش ارائه ميگردد.
اراده تکويني، ارادهاي است که متعلق اراده، دنبال آن واقع شود به عبارت ديگر، اراده تکويني، آخرين جزء علت تامه فعل است؛ يعني هرگاه همه مقدمات و مبادي تکويني فعل تحقق يابد و اراده نيز به آن تعلق گيرد، تحقق فعل قطعي و حتمي خواهد شد.
اراده تشريعي، ارادهاي است که غالباً درباره تکاليف انسانهاست. به عبارت ديگر، در مقام تشريع جعل احکام و درخواست انجام اعمال است و تخلف اراده از مراد امکان دارد.
پس از مشخص شدن تعريف اراده تکويني و تشريعي، ديدگاههاي علما درباره اراده الهي در آيه تطهير ارائه ميشود.
درباره اراده تکويني در آيه تطهير دو رويکرد وجود دارد؛ رويکرد اول که بهعنوان ديدگاه علما شيعه، آيه تطهير را بهصورت مستقل از خطابات و شرايط آيات قبل و بعد ميدانند. در اين نوع تفسير، مخاطبان آيه افراد خاص و داراي فضيلت و منقبت ويژه هستند.
اما در رويکرد دوم، برخي از اهل سنت، آيه تطهير را همسياق و در ضمن تحقق شرايط و خطابات آيات قبل و بعد ميدانند که در اين صورت فضل و منقبت ويژه به معناي خاص آن براي افراد اين آيه وجود ندارد.
در بخش ديگر بيان ميشود که اکثر دانشمندان اهلسنت و برخي از علماي شيعه اراده مطرحشده در آيه تطهير را تشريعي ميدانند. در آخر هر بخش، دلايلي از پيروان هر دو نظريه