علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٣

حيوانى به چه كارى مي‌خورد را خداوند به او آموخت.

٧. برخي نيز برآن‌اند كه خداوند زبان عربى را به آدم نياموخت و نخستين كسى كه به اين زبان سخن گفت، حضرت اسماعيل٧ بود. سخن گفتن براى سه‌ پيامبر معجزه بود؛ آدم و اسماعيل٨ و حضرت محمّد٦.[١٣٠]

علامه طباطبايي ذيل آيه Gوَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْF مي‌گويد:

جمله اشعار دارد بر اين كه اسماء نام‌برده، و يا مسماهاى آنها موجوداتى زنده و داراى عقل بوده‌اند كه در پس پرده غيب قرار داشته‌اند و به همين جهت علم به آنها غير آن نحوه علمى است كه ما به اسماء موجودات داريم؛ چون اگر از سنخ علم ما بود، بايد بعد از آن‌كه آدم به ملائكه خبر از آن اسماء داد، ملائكه هم مثل آدم، داناى به آن اسماء شده باشند.[١٣١]

صاحب تفسير انوار درخشان، «الأسماء» را جمع اسم، و از مادّه «سموّ» به‌معناى رفعت و «وسمه» به‌معناى علامت و نشانه مي‌داند و جمع محلّى به الف و لام و به دلالت لفظيّه و قرينه سياقيّه، عبارت است از همه آثار و نشانه‌هاى وجوديّه، و چون منشأ آثار و كمالات، همانا وجود است، بدين قرينه «اسماء» عبارت از صفات فاضله وجوديّه است كه باري‌تعالى به آدم موهبت فرموده؛ زيرا تعليمى كه متناسب با ساحت قدس او باشد، همانا موهبت روح قدسيّه الهيّه است كه بهترين مسطوره وجود واجب و آشكارترين اسماء امكانى و مظاهر صفات اوست و آدم در نتيجه آن موهبت، شايسته خلافت‌شده و بر جامعه ممكنات و ملائكه فضيلت يافته است و ظاهر از تعليم اسماء مجرّد اعلام لغات مختلفه بشر يا اسماء و صفات نبوده است؛ زيرا آن فضيلتى نيست كه شايسته امتنان بر آدم باشد. همچنين سبب خلافت آدم از باري‌تعالى گردد و بر ملائكه مقرّبان فضيلت و برترى يابد؛ زيرا مقام ملائكه بالاتر از آن است كه به‌وسيله الفاظ يا لغات بشر مقاصد آنان را درک نمايند؛ بلكه ملائكه مقرّبان بر موجودات عالم طبع و همچنان بر مقاصد قلبيّه بشر احاطه دارند، بدون حاجت به شنيدن الفاظ يا لغات. بنابراين علم به لغات و الفاظ مختلفه بشر، فضيلتى براى آدم٧ نيست و نيز سبب برترى او بر ملائكه نخواهد بود.[١٣٢]

[١٣٠]. ترجمه تفسير مجمع البيان، ج١، ص١١٨ - ١١٩.

[١٣١]. ترجمه تفسير الميزان، ج١، ص١٨٠.

[١٣٢]. تفسير انوار درخشان، ج١، ص١٠٢.