علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٢٠

گاه اصحاب ائمه: به اين اخبار دسترسي مي‌يافتند و آنها را به نزد ايشان برده، از صحت و سقمشان مي‌پرسيدند.[٣٤]

بدين سبب يکي از تأثيرگذارترين و کم‌هزينه‌ترين شيوه‌هاي القاي مفاهيم انحرافي به مردم، تفسير و تأويل آيات قرآن و روايت‌هاي مشهوري بود که در دستان هر مسلمان و شيعه‌اي يافت مي‌شد. از آن‌جا که اکثريت مسلمانان به سبب روايت نبوي٦ که فرمود: «هيچ آيه‌اي از قرآن نيست، مگر آن‌که داراي ظاهر و باطن است و حرفي وجود ندارد، مگر آن‌که داراي تأويل باشد»،[٣٥] به اين نکته اعتقاد داشتند که قرآن داراي ظاهر و باطن است، اين تفاسير که معمولاً به تأويل‌هاي باطني از متن نزديک بود، هميشه اين احساس را در مخاطب ايجاد مي‌کرد که معنايي عميق‌تر از قرآن يا روايت را ادراک کرده است. از اين‌رو با سخت‌گيري کمتري آن را مي‌پذيرفت و بدان معتقد مي‌شد.

در ادامه به برخي تفاسير نادرستي که جريان انحرافي غلو آنها را مطرح کرده است،
اشاره مي‌شود.

١. از امام صادق٧ نقل شده است که حضرت در ذيل آيه شريفه «همانا خداوند شرم نمي‌کند از اين‌که به پشه يا فراتر از آن مثل زند»،[٣٦] فرمود:

‌همانا خداوند اين مثال را براي امام علي٧ زده است. از اين‌رو پشه، ايشان و فراتر از آن، رسول گرامي اسلام٦ است.[٣٧]

با بررسي آيات متعدد قرآن و شأن نزول آنها درمي‌يابيم که اراده پروردگار متعال هيچ‌گاه به ذکر نام وصي رسولش٦ در قرآن تعلق نگرفت. رويکرد خداي بزرگ چنين بود که به ذکر صفات و ويژگي‌هاي آن بپردازد و معرفي علني آن را بر عهده پيامبرش بگذارد. در بيان ويژگي‌ها که در بسياري از موارد منحصر در يک فرد بود، خداوند هميشه به گونه‌اي آيات خود را نازل مي‌فرمود که براي افراد حاضر و آگاه به سبب ورود، شک و شبهه‌اي در ارتباط با معناي صريح و اوليه آيه به وجود نيايد. با توجه به اين مطلب، اگر فرض بر اين باشد که منظور از پشه، اشاره به انساني است که آيات متعددي در وصف او نازل شده، در آن صورت

[٣٤]. إختيار معرفة الرجال، ص٢٢٤.

[٣٥]. کتاب سليم بن قيس هلالي، ج٢، ص٧٧١.

[٣٦]. بقره، ٢٦.

[٣٧]. تفسير القمي، ج١، ص٣٥.