علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٣٣

 

تفاوت نگرش علم کلام و حديث به «علم غيب»

سيد محمدعلي مسعودي[٦١]

چکيده

برخورداري برگزيدگان خداوند از دانشي الهي _ که عرفا آن را علم غيب مي‌نامند _ با ادله نقلي و عقلي ثابت شده و يکي از آموزه‌هاي يقينيِ مذهب تشيع است. اين در حالي است که بسياري از متون ديني، با نفي غيب‌داني بشر، آن را تنها مختص به خداي متعال مي‌دانند. اکثر متکلمان براي حل اين مشکل، دست به توجيه آن دسته از آيات و رواياتي زده‌اند که علم غيب را در اختصاص خداي متعال برمي‌شمارد و کمتر ديده شده است که بحثي در مفهوم‌شناسي غيب از منظر روايات ارائه دهند.

نوشتار پيش رو با ارائه گزارشي از متون کلامي و روايي، درصدد اثبات اين فرضيه است که تعريف علم غيب در علم کلام متفاوت از تعريفي است که در روايات به آن مي‌رسيم. ضرورت بررسي اين موضوع در پاسخ متفاوتي است که از منظر روايات به مسئله غيب‌دانيِ برگزيدگان خداوند داده مي‌شود؛ چراکه با تأمل در تعريف علم غيب از منظر روايات، ديگر نيازي به توجيه ادله نفي کننده علم غيب وجود نخواهد داشت.

واژگان کليدي

علوم مستأثره، علم مخزون، علم امام، علم پيامبر، کاربرد کلامي علم غيب، کاربرد روايي علم غيب.



[٦١]. دانش‌آموخته سطح سه حوزه علميه (Masoody٦٦@gmail.com).