علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٩

محکم و متشابه و خاص و عام آن را به من تعليم داد و از خدا خواست که توان فهم و حفظ آن را به من عطا فرمايد. از زماني که آن دعا را درباره من فرمود، هيچ آيه‌اي از کتاب خدا و هيچ يک از علومي را که بر من املا کرد و نوشتم، فراموش نکردم. هرچه خدا به او تعليم داد، از حلال و حرام و امر و نهي و گذشته و آينده و هر کتابي که پيش از وي نازل شده، از طاعت و معصيت، همه را به من آموخت و آن را حفظ کردم و حتي يک حرف از آن را فراموش نکردم. سپس دستش را بر سينه‌ام نهاد و از خدا خواست دلم را از علم و فهم و حکم و نور پر کند. گفتم: اي پيامبر خدا! پدر و مادرم به فدايت؛ از زماني که آن‌گونه برايم دعا فرمودي چيزي را فراموش نکردم و آن‌چه را ننوشتم نيز از ياد من نرفت. آيا هنوز بر من بيم فراموشي داري؟ فرمود: نه، بر تو بيم فراموشي و ناداني ندارم.

نتيجه‌گيري

اين پژوهش با استفاده از دانش فقه الحديث و تشکيل خانواده حديث به بررسي احاديث «العلم يتوارث...» و آيات مرتبط با آن در قرآن کريم پرداخته است. نتايجي که از بررسي آيات مرتبط به دست آمده، نشان مي‌دهد خداوند عليم، علومي را به پيامبران: اعطا فرموده است که از نوع اکتسابي نيست، بلکه از سنخ علم حضوري يا لدني است؛ زيرا خداوند در آيه ٦٥ سوره کهف مي‌فرمايد: Gوَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماًF. منظور از به ارث رسيدن علم در اين حديث نيز انتقال علم از پيامبري به پيامبر ديگر يا امامان بوده و از طريق انتقال نسل يا ژنتيک نيست. حضرت علي٧ عالم به علومي است که به انبياي الهي داده شده است و ايشان افزون بر اين علوم، علومي را از طريق کتاب جامعه و تعليم از جانب پيامبر اکرم٦ در اختيار داشتند. بر اساس اين حديث، اين علم از حضرت علي٧ به امامان ديگر و در نهايت به امام زمان٤ منتقل شده است؛ چون در يکي از احاديث مفسر، امام صادق٧ فرموده است: «به راستي زمين بدون عالم نمي‌ماند».