علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٥
Gفَفَهَّمْنَاهَا
سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ
دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ
وَكُنَّا فَاعِلِينَF؛
پس آن [داورى] را به سليمان فهمانديم و به هر يک [از آن دو] حكمت و دانش عطا كرديم و كوهها را با داوود و پرندگان به نيايش واداشتيم و ما كننده [اين كار] بوديم.
مفسران در تفسير اين آيه گفتهاند:
ما به سليمان روش قضاوت را فهمانديم يا
تعليم داديم.[١٣٩]
Gوَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُم مِّن بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنتُمْ شَاكِرُونَF؛
و به [داوود] فن زره[سازى] آموختيم که شما را از [خطرات] جنگتان حفظ كند. پس آيا شما سپاسگزاريد؟
در تفسير اين آيه، مفسران معتقدند منظور از صنعت «لبوس» علم زره يا اسلحهسازي است که به حضرت داود٧ تعليم داده شد.[١٤٠] حتي برخي از مفسران بيان ميکنند نخستين کسي که زره ساخت، حضرت داوود٧ بود.[١٤١]
٣. نمونه ديگر علم تعبير خواب است که خداوند به حضرت يوسف٧ عنايت کردهاند.
Gوَكَذَلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَعَلَى آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌF؛[١٤٢]
و اينچنين پروردگارت تو را برمىگزيند و از تعبير خوابها به تو مىآموزد و نعمتش را بر تو و بر خاندان يعقوب تمام مىكند؛ همانگونه كه قبلاً بر پدران تو ابراهيم و اسحاق تمام كرد. در حقيقت پروردگار تو داناى حكيم است.
ذيل اين آيه و مفهوم تأويل احاديث در مجمع البيان آراي متفاوتي بيان شده است؛ مانند تعليم تعبيرخواب، خبر دادن سرانجام کارها به يوسف٧ به وسيله نبوت و وحى، احاديث و احوال پيامبران و ملتها، يعنى كتابهاى آسمانى و نشانههاى توحيدى و احكام و شرايع و امور دينى.[١٤٣] علامه طباطبايي ميفرمايد:
معناي آيه اين است: همان طور كه در خواب ديدى، خداوند تو را براى خودش
[١٣٩]. مجمع البيان، ج١٦، ص١٤٩؛ تفسير آسان، ج١٢، ص٣١٠؛ تفسير نمونه، ج١٣، ص٤٦٩.
[١٤٠]. تفسير الميزان، ج١٤، ص٤٤٢؛ مجمع البيان، ج٧، ص٥٦، تفسير نور، ج٧، ص٤٨٢.
[١٤١]. تفسير جوامع الجامع، ج٣، ص٢٤؛ تفسير عاملي، ج٦، ص١٧٢.
[١٤٢]. يوسف، ٦.
[١٤٣]. ترجمه مجمع البيان، ج١٢، ص١٦٢.