علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٢

در ادامه، منظور از علم حضرت آدم٧ بيان خواهد شد.

١. علم آدم٧

براي تبيين معناي علومي که از پيامبران منتقل‌شده و در اختيار حضرت علي٧ قرار گرفته، نخست به توضيح و تبيين علومي مي‌پردازيم که به حضرت آدم٧ اعطا شده است. براي توضيح اين مطلب، آيه مربوط به علم آدم٧ بررسي مي‌شود: Gوَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْماءَ کلَّهاF.

مفسران در تفسير اين آيه، ديدگاه‌هاي متعددي بيان کرده‌اند؛ از جمله در مجمع البيان درباره اين‌که منظور از اين اسم‌ها چيست، اقوالى بيان شده است.

١. قتاده مي‌گويد: منظور از اسم‌ها، معانى و حقيقت آنهاست؛ زيرا بديهى است که فضيلت در الفاظ و اسامى نيست، جز به اعتبار معنا و حقيقت. وقتى اَسرار و حكمت اين نام‌ها را خداوند بيان كرد، ملائكه اقرار كردند كه علم و اطلاعى ندارند و اصولاً تا چيزى را خدا به آنها نياموزد و نگويد، آنان نخواهند دانست.

٢. ابن‌عباس و سعيد بن ‌جبير و بيشتر مفسّران مي‌گويند: منظور از نام‌ها، نام
همه صنعت‌ها و اصول و رموز كشاورزى، درخت‌كارى و تمام كارهايى كه مربوط به امور دين و دنياست.

٣. برخى گفته‌اند: نام تمام چيزهايى را كه خلق‌شده يا نشده و بعدها آفريده خواهد شد، به او آموخت.

٤. على بن عيسى مي‌گويد: فرزندان آدم همه زبان‌هاى مختلف را از پدر آموختند و پس از تفرقه و پراكندگى، هر دسته‌اى به زبانى كه عادت داشت، تكلّم كرد؛ با اين حال، به همه زبان‌ها دانا بودند تا زمان حضرت نوح٧ و پس از توفان كه بيشتر مردم هلاک و باقي‌مانده آنان نيز متفرّق شدند و هر قومى زبانى را كه خود بهتر مي‌دانست، برگزيد و بقيه زبان‌ها را به‌تدريج فراموش كرد.

٥. از امام صادق٧ پرسيدند: منظور از نام‌هايى كه خدا به آدم آموخت چيست؟ فرمود: نام زمين‌ها، كوه‌ها، دره‌ها، بيابان‌ها. در اين هنگام نگاهش به فرشى كه بر زمين گسترده بود و حضرت به روى آن قرار داشت افتاد و فرمود: حتى نام اين فرش را نيز خدا به او آموخت و گفته‌شده كه منظور از نام‌ها، نام ملائكه و فرزندان خود آدم٧ بوده است.

٦. برخى گفته‌اند: فوايد و امتيازات و نام‌هاى حيوانات را خدا به آدم ياد داد و اين‌که هر