علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٥٤
مقدمه
توضيحي درباره کتابشناسي
لازمه انجام پژوهشهاي پرمحتوا، شناخت منابع پيرامون آن است. پژوهشي که بدون شناخت منابع لازم و کافي آغاز شود، دقيق و متقن نيست و خالي از اشتباه و خطا نخواهد بود. از اينرو بايد در موضوعات مختلف علمي، تحقيقاتي با عنوان کتابشناسي و منبعشناسي نگاشته شود که پژوهشگران براي تحقيقات خود از سهولت بيشتري براي شناخت منابع برخوردار باشند و در شناخت منابع در تنگنا قرار نگيرند. اين کار تحقيقات را دقيقتر و صحيحتر ميکند و پژوهشگر را با نظريات گوناگون آشنا ميکند و حتي با مقايسه ديدگاهها، خطاهاي برخي از نگارشها مشخص ميشود.
كتابشناسي يا كتابنامه، معادل واژه انگليسي «Bibliographi» و به معناي تشريح، تفسير، توصيف و بررسي كتاب است. اما درباره انواع کتابشناسي بايد گفت با يک تقسيمبندي کلي، سه نوع کتابشناسي يا منبعشناسي را ميتوان معرفي کرد؛ نوع اول آن معرفي منابع به صورت شمارشي است که به معرفي هر منبع حدود يک يا دو خط ميپردازد که شامل عنوان کتاب، نويسنده، انتشارات، سال چاپ و تعداد صفحه کتاب است. نوع دوم کتابشناسي، کتابشناسي تفصيلي است که به معرفي اجمالي کتاب و بيشتر از نوع اول ميپردازد که شامل معرفي فصلهاي کتاب و محتواي آنهاست و نوع سوم کتابشناسي تحليلي است که علاوه بر توضيح، به نقد و بررسي کتاب نيز ميپردازد؛ يعني نکات قوت و ضعف کتاب را نيز معرفي ميکند.
هدف از کتابشناسي شناخت منابع، بهويژه منابع جديد است.
تکمله محکم و متشابه
مقاله «کتابشناسي محکم و متشابه»، نوشتاري
ارزشمند به شمار ميرود؛ اما
با گذر زمان، منابعي مانند کتاب، پاياننامه و مقاله به اين
نوشتار اضافه شده است که مقاله پيش رو سعي بر معرفي آنها دارد.
گفتني است هرچند مقاله آقاي سعيديزاده، به معرفي
کتابهاي خطي و ناياب نيز پرداخته است، اما نوشتار حاضر،
تنها به معرفي منابع چاپي ميپردازد. همچنين در قسمت کتابها،
کتبي که کاملاً به بحث محکم و متشابه پرداختند و برخي از کتابهايي
که بخشي از آنها به بحث محکم و متشابه پرداختهاند،