علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١١٩
بهصورت مجزا بيان ميشود.
در پايان اين گفتار، اشکالاتي که براي اين ديدگاهها مطرحشده در قالب بخشي با عنوان شبههشناسي بيان ميشود که اجمال اين اشکالات چنين است:
سخن قائلان به اراده تشريعي، با تصريح آيه به انحصار منافات دارد؛ در حالي که افزون بر الفاظ آيه، احاديث پيامبر٦ نيز بر اختصاص آيه بر اهلبيت دلالت دارد. علاوه بر آن، اراده تشريعي، به فعل مكلفان تعلق ميگيرد، نه به فعل خود مريد؛ در حالي که در آيه تطهير، اراده، به فعل خداوند تعلق گرفته است. عمده اشکال نظريه تکويني بودن اراده در آيه تطهير، سلب اختيار اهلبيت: است که در هر دو صورت، اين آيه ديگر فضيلتي براي اهلبيت نيست؛ در حالي که اکثر علما معتقدند آيه تطهير مشتمل بر فضايل اهلبيت نبوي و توجه به جايگاه و بيانگر شأن و مقام آنهاست؛ زيرا با «إِنّما» اراده الهي به تطهير اهلبيت از رجس منحصر شده است.
گفتار دوم، به بيان معناي اذهاب رجس ميپردازد. اين گفتار نيز از سه بخش تشکيلشده است. ابتدا به موارد استعمال واژه رجس در منابع اسلامي پرداخته ميشود که بر اساس معاني و مصاديقي بيانشده، به هر چيزي که از سوي عقل، طبع و شرع منفور باشد رجس اطلاق ميشود.
در بخش ديگر، به معناي اذهاب رجس در آيه تطهير ميپردازد. درباره معناي واژه «رجس»، ديدگاههاي متعددي ارائهشده است. براي مثال، برخي دايره آن را محدود به گناه و برخي با تعميم و توسعه معناي رجس آن را شامل تمام اقسام ناپاکيها ميدانند. در پايان، با ارائه اين شبهه که لازمه اذهاب رجس، پذيرش وجود رجس در اهلبيت است، اين بخش نيز به اتمام ميرسد و پاسخ آن به فصل سوم موکول ميشود.
محتواي گفتار سوم، تعيين مصداق اهلبيت: است. اماميه با تمسک به دلايل مختلف معتقدند اين آيه در شأن خمسه طيبه (در هنگام نزول) و ائمه اطهار: در زمان بعد است؛ ولي اکثر اهل سنت افزون بر اهل کساء، زنان پيامبر را نيز مصداق آيه ميدانند.
در بخش ديگر اين گفتار، به دلايل و مؤيداتي براي اثبات اهلبيت: به عنوان مصداق آيه اشاره ميشود. وجود روايات متعدد، تفاوت ضماير اين قسمت از آيه، با محتواي آيات قبل و بعد و ذکر «ال» عهد در کلمه «اهلالبيت» از جمله دلايل اختصاص آيه تطهير به خمسه طيبه است.