قابل استفاده از آن، و هم‌خوانی‌اش با آیات قرآن، مورد توجه ‌پژوهشیان، قرار نگرفته است. این نوشته بر آن است که احادیث هم‌خوان آن و مباحث مربوطش را بکاود و نکات نهفته در آن را تبیین نماید.

گزارش گونه‌های حدیث

«المجالس بالأمانة»، گاهی به همین صورت و بدون قید و توضیح و افزوده، روایت شده است؛ همان‌گونه که شیخ کلینی (م٣٢٩ق) از امام صادق _ علیه السلام _ ،[١] و شیخ صدوق (م٣٨١ق) به مناسبت ذکر وصایای رسول خدا _ صلی الله علیه و آله _ بابی را زیر عنوان «الفاظ رسول الله» عنوان نموده و آن را نقل کرده‌اند.[٢] گاهی نیز با عبارتی متفاوت و نیز با افزوده‌ها و توضیح‌هایی است. شیخ طوسی (م٤٦٠ق) با سندی متفاوت، این عبارت را به اضافۀ نکته‌هایی مرتبط با همین مضمون، از رسول خدا _ صلی الله علیه و آله _ روایت کرده است:

المجالس بالأمانة، ولا یحلّ لمؤمن أن یأثر عن مؤمن _ أو قال: عن أخیه المؤمن _ قبیحاً؛[٣]

مجلس‌ها امانت هستند. و برای مؤمن جایز نیست که از مؤمن _ یا فرمود از برادر مؤمنش _ چیز زشتی را برای دیگران نقل کند.

سند این روایت بلند است و در سلسله سند آن، امام صادق _ علیه السلام _ وجود دارد که از پدرانش _ علیهم السلام _ از امام علی _ علیه السلام _ ، آن را از رسول خدا _ صلی الله علیه و آله _ نقل کرده‌اند. آغاز این روایت، «المجالس بالأمانة» و ادامه‌اش توضیح منظور آن است. ناقلان این روایت، شیخ طوسی و خطیب بغدادی (م٤٦٣ق)، یک سند دارند، و

[١]. الکافی، ج٢، ص٦٦٠. سند این روایت چنین است: عدة من أصحابنا، عن سهل بن زیاد، و أحمد بن محمد، جمیعاً عن ابن محبوب، عن عبد الله بن سنان، عن ابن أبی عوف.

[٢]. کتاب من لا یحضره الفقیه، ج٤، ص٣٧٨.

[٣]. أمالی الطوسی، ص٥٧٢. سند شیخ این است: جماعتی از أبوالمفضّل، از رجاء بن یحیی بن سامان عبرتائی كاتب، از هارون بن مسلم بن سعدان كاتب در سرّ من رأی به سال ٢٤٠، از مسعدة بن صدقة عبدی، که از امام جعفر بن محمد صادق _ علیهما السلام _ شنیده که از پدرش از جدش، و ایشان از امام حسین، از امام علی _ علیهم‌ السلام _ و آن حضرت از رسول الله _ صلی الله علیه و آله _ نقل کرده است؛ نیز ر.ک: تاریخ بغداد، ج ١٤، ص٢٣. سند خطیب چنین است: أبو طاهر إبراهیم بن محمد بن عمر بن یحیی علوی، از ابو الفضل محمد بن عبد الله شیبانی، از رجاء بن یحیی بن شاذان أبو الحسین عبرتائی كاتب، از هارون بن مسلم بن سعدان كاتب، در سرّ من رأی به سال ٢٤٠ که گفته: مسعدة بن صدقة عبدی برایم من روایت که او گفته از أبو عبد الله جعفر بن محمد شنیدم که از پدرش، از جدش، از پدرش، از جدش امام علی _ علیه‌ السلام _ نقل کرده که رسول الله _ صلی الله علیه و آله _ فرموده است.