این گونه موارد نیز نظر نجاشی بر علمای غیر امامی رجحان می‌یابد؛ به عنوان
نمونه، نجاشی دو بار لفظ «ثقه» را در ترجمۀ حبیب بن المعلل به کار برده[١] و ابن عقده از امام صادق _ علیه السلام _ نقل نموده است که فرمودند: «او بر من دروغ می‌بست».[٢] علامه می‌گوید:

بر این روایت اعتمادی نیست و مرجع من سخن نجاشی است.[٣]

همچنین، حسین بن مختار قلانسی را در قسم دوم روات جای داده است و می‌نویسد:

او از اصحاب امام کاظم _ علیه السلام _ و واقفی است. ابن عقده از علی بن حسن نقل می‌کند که او کوفی ثقه[٤] است و اعتماد من بر اول است.[٥]

٢) قوت یکی از اقوال

در برخی از مواردِ تعارض آرای رجالی یکی از اقوال دارای قوت و دیگری ضعیف است. علامه در این موارد قول قوی را بر دیگری ترجیح می‌دهد. اقوال رجالی در خلاصة الاقوال از جهات ذیل بر یکدیگر قوت و برتری می‌یابند:

الف. قوت سند: یکی از مرجحات اقوال رجالیان در نزد علامه مرجحات سندی است؛ به عنوان نمونه، علامه در ترجمۀ عامر بن عبد الله بن جذاعة آورده است:

او از حواریان بوده و روایات مرسلی نیز در ضعف او وارد شده که تعدیل او ارجح است.[٦]

همان گونه که ملاحظه می‌شود، روایت ذم عامر به جهت مرسل بودن، کنار گذاشته شده است.[٧]

مورد دیگر در ترجمۀ معلی بن خنیس دیده می‌شود. نجاشی وی را تضعیف

[١]. رجال النجاشی، ص١٤١.

[٢]. خلاصة الاقوال، ص١٣٢.

[٣]. همان.

[٤]. البته این نکته قابل توجه است که توثیق روات توسط اهل تسنن، مسلماً خالی از تصریح به امامی بودن راوی است و بنا بر این، تعارض غیر قابل جمع در این مورد صورت نگرفته است.

[٥]. همان، ص٣٣٧.

[٦]. همان، ص٢١٨.

[٧]. شهید می‌گوید: «در طریق روایت مدح، علیّ بن سلیمان و اسباط بن سالم وجود دارند که مجهول‌اند. بنا بر این، دعای امام صادق – علیه السلام _ به عدم مغفرت او، گر چه مرسل است، اما قاصر از مقاومت در برابر تعدیل این روای نیست» (حاشیه خلاصه، ص١٠٤٣).