علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٠ - راهکارهای علامه حلی در برخورد با تعارض آرای رجالی در خلاصةالاقوال
کرده[١] و در کتاب الغیبة، بدون اسناد، ممدوح اهل بیت _ علیهم السلام _ دانسته
شده است.[٢] علامه به دلیل غیر مستند بودن مدح راوی، او را در قسم دوم روات جای داده است.[٣]
همچنین علامه روایت امام صادق _ علیه السلام _ در مذمت حجر بن زائدة[٤] و توثیق نجاشی[٥] و سایر مدایحش[٦] را نقل کرده و مرفوع بودن روایت ذم را موجب مرجح بودن اعتماد بر وی دانسته و لذا او را در قسم نخست روات جای داده است.[٧]
گر چه در دو مورد اخیر، وجه دیگری برای مرجح بودن تضعیف معلی و توثیق حجر وجود دارد و آن ترجیح قول نجاشی بر سایر اقوال است و در این گونه موارد مجموعهای از عوامل موجب ترجیح یک قول بر سایر اقوال شده است.
ب. کثرت یکی از اقوال: یکی دیگر از مرجحات علامه کثرت مدح یا ذم راوی است.
گویا در این موارد قول شاذ در مقابل قول مشهور توان مقاومت ندارد؛ به عنوان نمونه، علامه پس از بیان تعارض سخن رجالیان در فطحی یا امامی بودن یونس بن یعقوب بن قیس،
به جهت وجود روایاتی در رجال الکشی دالّ بر صحت عقیدۀ وی، امامی بودن او را
قوی میداند.[٨]
مورد مشابه دیگر در ترجمۀ مفضل بن عمر الجعفی یافت میشود که تعارض روایات ذم و مدح وی در کنار تصریح رجالیان بر تضعیفش قرار گرفته و لذا روایات ذم قوت یافته و راوی در قسم دوم قرار گرفته است.[٩]
نجاشی عبد الله بن ایوب بن راشد زهری را توثیق کرده و میگوید:
گاهی گفته میشود: در روایات او تخلیط وجود دارد.[١٠]
علامه میگوید:
[١]. رجال النجاشی، ص٤١٧.
[٢]. الغیبة، ص٣٤٧.
[٣]. خلاصة الاقوال، ص٤٠٨.
[٤]. اختیار معرفه الرجال، ص٤٠٧.
[٥]. رجال النجاشی، ص١٤٨.
[٦]. اختیار معرفه الرجال، ص١٠.
[٧]. همان، ص١٢٩ - ١٣٠.
[٨]. همان، ص٢٩٧.
[٩]. همان، ص٤٠٧.
[١٠]. رجال النجاشی، ص٢٢١.