برای برخی امور، بنا بر اهمیت و نقشی که در هدایت و سعادت بشر دارند، جایگاه خاصی در نظام پاداش‌دهی تعریف شده و نسبت به دیگر امور برتری داده شده‌اند و در تضاعف و افزایش میزان پاداش نیز نقش دارند؛ مانند: زمان و مکان‌های خاص. در خصوص زمان‌های نقش‌آفرین در تضاعف ثواب می‌توان به اهمیت روز‌های عید مثل فطر، قربان، غدیر و جمعه[١] و ماه‌های رجب،[٢] شعبان،[٣] رمضان[٤] و شب قدر[٥] اشاره کرد و در خصوص مکان نیز می‌توان به اهمیت مکان مسجد الحرام[٦] و مساجد پیامبر _ صلی الله علیه و آله و سلم _[٧] و حرم اهل بیت، به ویژه کربلا اشاره کرد.

چند نکته

یکم. در پاداش‌دهی اخروی، اجر مفهوم عامی است و به فضل الهی در برابر عمل صالح گفته می‌شود که می‌تواند امور چندگانه‌ای مثل مغفرت، ارتقای درجه و رحمت و نعمت الهی باشد. روایت مختلفی بر این مطلب دلالت دارند؛ مانند روایت نقل شده از امام سجاد _ علیه السلام _ که فرموده‌اند:

هر کس یک حرف از قرآن را فقط گوش کند و نخواند، خداوند برای او یک حسنه بنویسد و یک گناه از او محو کند و یک درجه برایش بالا برد، و هر کس با نگاه و بدون صوت و تلفظ آن را بخواند، برایش به هر حرفی حسنه‌ای بنویسد و گناهی از او محو کند و درجه او بالا برد، و هر کس یک حرف ظاهر از آن را بیاموزد، خداوند برایش ده حسنه بنویسد و ده گناه از او محو کند و ده درجه برایش بالا برد.[٨]

قرآن کریم نیز بدین مطلب چنین اشاره کرده است:

[١]. الكافی، ج‌٣، ص‌٤١٤، ح‌٥٤؛ تهذیب الأحكام، ج‌٣، ص‌٢، ح‌٢؛ بحار الأنوار، ج‌٨٩، ص‌٢٧٤، ح‌٢٠؛ ثواب الأعمال، ص‌٩٩، ح‌٢.

[٢]. کتاب من لا یحضره الفقیه، ج‌٢، ص‌٩٢، ح‌١٨٢٤؛ ثواب الأعمال، ص‌٧٨، ح‌٣؛ فضائل الأشهر الثلاثة، ص‌٢٣، ح١١.

[٣]. امالی الصدوق، ص‌٧٥، ح‌٤٣؛ ثواب الأعمال، ص‌٨٧، ح‌١٦؛ الإقبال، ج‌٣، ص‌٢٩٢.

[٤]. فضائل الأشهر الثلاثة، ص‌٧٣، ح‌٥٣؛ عیون أخبار الرضا، ج‌١، ص‌٢٩٣، ح٤٦.

[٥]. الكافی، ج٤، ص١٥٧، ح٦؛ کتاب من لا یحضره الفقیه، ج٢، ص١٥٨، ح٢٠٢٤؛ ثواب الأعمال، ص٩٣، ح١١.

[٦]. ثواب الاعمال، ص٤٩، ح١.

[٧]. المعجم الكبیر، ج١، ص٣٧٢، ح١١٤٤.

[٨]. الكافی، ج‌٢، ص٦١٣.