١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١١٤ - راهکارهای علامه حلی در برخورد با تعارض آرای رجالی در خلاصةالاقوال

موارد را نیز از جمله تعارضات قابل جمع دانسته[١] و آن‌ دسته‌ از روایاتی که‌ راوی در دوران‌ سلامتش نقل کرده‌، پذیرفته‌ و سایر روایات او را مردود دانسته‌اند.[٢] علامه در این گونه موارد، حال اخیر راوی را ملاک قرار می‌دهد؛ چنان که اگر راوی ابتدا بر ضلالت بوده و سپس به حق بازگشته باشد، او را در میان روات معتمد قرار داده، ولی اگر راوی ابتدا
بر صراط حق بوده و سپس به گمراهی در افتاده باشد، او را در میان روات غیر معتمد
جای می‌دهد.

از جمله روات غیر امامی که به حق بازگشته و امامی شده و در گروه اول روات جای دارند، محمد بن مسعود بن محمد بن عیاش است که نجاشی در ترجمۀ وی، ضمن بیان توثیقش می‌نویسد:

او ابتدا عامی بود، سپس مستبصر شد و به مذهب ما بازگشت.[٣]

علامه بر وی اعتماد نموده است.[٤]

نمونه‌های مشابه را می‌توان در ترجمۀ روات ذیل جست و جو نمود:

احمد بن داود بن سعید فزاری[٥] _ که از مذهب عامه به حق بازگشت _ ، محمد بن عبد الرحمان بن قبة،[٦] علی بن محمد بن عباس بن فسانجس،[٧] محمد بن عبد الملک بن محمد تبان،[٨] محمد بن عبد الله بن مملک اصبهانی[٩] _ که از اعتزال بازگشتند _ و حبیب سجستانی[١٠] _ که از مذهب شاریان بازگشت.[١١] نیز محمد بن احمد بن ابراهیم بن سلیمان،[١٢] عبد الله بن نجاشی[١٣] و ابو بجیر[١٤] که از مذهب زیدیه بازگشتند. همچنین


[١]. ضوابط‌ الجرح‌ و التعدیل، ص٤٦.

[٢]. نهایة الدرایه، ص٤٣٩.

[٣]. رجال النجاشی، ص٣٥٠.

[٤]. همان، ص٢٤٦.

[٥]. همان، ص٦٧.

[٦]. همان، ص٢٤٣.

[٧]. همان، ص١٨٨.

[٨]. همان، ص٢٧٠.

[٩]. همان، ص٢٦٦.

[١٠]. همان، ص١٣٢.

[١١]. شهید ثانی می‌نویسد: «نسبته إلی الشراة، و هم الخوارج، سمّوا بذلك؛ لأنّهم قالوا: نحن شرینا أنفسنا لله، أی بِعناها» (حاشیه خلاصه، ص٩٦٠).

[١٢]. خلاصة الاقوال، ص٢٦٥.

[١٣]. همان، ص١٩٧ - ١٩٨.

[١٤]. همان.