علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧ - نگاهی به حدیث «المجالس بالامانة»
دارد، منظور از امانت بودن خبرهای مجالس، خبرهایی است که امانت بودنشان به قرینه و یا به تصریح صاحب خبر و عمل او مشخص گردد.
گسترۀ راز و امانت مجلس
راز و سر، امر پنهانی است؛ از گفتار و کردار و حالت، که معمولاً دارندۀ آن راضی به فاش شدنش نیست. نیز در راز میان دو و یا چند نفر، و نیز سرّ شخصی در حوزۀ شخصی و یا در حوزۀ عمومی، تفاوتی وجود ندارد. همچنین، در ممنوع بودن افشای راز از سوی شخص ذیحق و دیگران تفاوتی نیست. از رسول خدا _ صلی الله علیه و آله _ روایتی در بارۀ افشای روابط جنسی میان زن و شوهر نقل است که آن را بزرگترین راز معرفی کرده است. عظیمآبادی در شرح حدیث یاد شده، این حدیث را آورده و گفته که بزرگترین خیانت در امانت، این است که مرد رابطۀ جنسی خود را با زنش برملا نماید.[١] این خبر را ابو داود (م٢٧٥ق) در ذیل حدیث المجالس، با اسنادش، از رسول خدا _ صلی الله علیه و آله _ آورده است:
إنّ من أعظم الأمانة عند الله یوم القیامة الرجل یفضی إلی امرأته و تفضی إلیه ثم
ینشر سرّها؛[٢]
بزرگترین امانت در پیشگاه خداوند در روز قیامت، کاری است که زن و شوهر با هم میکنند، و مرد راز همسرش در آن کار را بازگو و افشا میکند.
هر داشتهای که برای شخصی راز به شمار میآید، امانت است. بر اساس روایت، دو همنشین که با هم حرفهایی رد و بدل میکنند، در امان خدایاند و بر هیچیک جایز نیست که خبر ناخوشایند دیگری را فاش کند. مناوی گفته است:
فمن أظهره فهو قتّات؛[٣]
هر کس راز مجلس را بر ملا کند، سخنچین است.
ابن اثیر در بارۀ «المجالس بالأمانة» گفته است:
هذا ندب إلی ترک إعادة ما یجری فی المجلس من قول أو فعل، فکان ذلک أمانة عند من سمعه أو رآه، و الأمانة تقع علی الطاعة و العبادة و الودیعة و الثقة و الأمان، و قد جاء
[١]. عون المعبود، ج١٣، ص١٤٩.
[٢]. سنن ابی داود، ج٢، ص٤٥٠. سند روایت این است: محمد بن علاء و إبراهیم بن موسی رازی، از أبو أسامة، از عمر، یعنی عمر بن حمزة بن عبد الله عمری، از عبد الرحمن بن سعد، که گفت: از أبو سعید خدری شنیدم.
[٣]. فیض القدیر، ج٦، ص٣٤٠.