علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧ - نگاهی به حدیث «المجالس بالامانة»
ابوبکر بن محمّد بن حزم از رسول خدا _ صلی الله علیه و آله _ مضمون دیگری را در این باره چنین نقل کرده است:
إنّما یجالس المتجالسون بأمانة الله، فلا یحلّ لأحدهما أن یفشی عن صاحبه ما یکره؛[١]
همنشینها در امان خدایاند، و بر یکی از آنها روا نیست که چیزی را که دوستش خوش ندارد، فاش سازد.
ابن عبدالبرّ (م٤٦٣ق) بدون ذکر سندی، از رسول خدا _ صلی الله علیه و آله _ خبر را به صورت جمع الامانات در «المجالس بالامانات» روایت کرده است.
المجالس بالأمانات و إنّما یتجالس الرجلان بأمانة الله _ عزّ و جل _ فإذا افترقا، فلیستر کلّ واحد منهما حدیث صاحبه؛[٢]
مجلسها امانتاند، و دو کس که با هم در یک مجلس مینشینند، در امان خدای عزیز و جلیل هستند، و هر گاه از هم جدا شدند، هر یک از آن دو باید حرف هممجلسش را پنهان نگه دارد.
در روایتی، چگونگی مجلس امانت و باز هم از زبان رسول خدا این گونه بیان
شده است:
إذا حدّث الرجل الحدیث ثمّ التفت فهی أمانة؛[٣]
وقتی شخص خبری را مطرح میکند و به این سو نگاه میاندازد، خبرش
امانت است.
در روایت دیگری، عثمان بن اسود حرف عطاء را _ که از وی در بارۀ سخنچینی پرسیدهاند _ چنین روایت کرده است:
عثمان بن الأسود قال: سئل عطاء عن الرجل یسمع الرجل یقذف الرجل أیبلغه؟ قال: لا، إنّما تجالسون بالأمانة؛[٤]
[١]. المصنّف، ج١١، ص٢٢. گفتنی است که جمع «المجالس» در منابع دیگری هم آمده است. ر.ک: التوحید، ص٢٥٣؛ عیون اخبار الرضا، ج١، ص٨٠؛ نهایة الأرب، ج٢٢، ص٢٢٥. در بخشی از این منابع، حدیث به رسول خدا _ صلی الله علیه وآله _ نسبت داده نشده است. این خبر را بیهقی با این عبارت روایت کرده است: قال رسول الله _ صلی الله علیه و سلم _ : إنما یتجالس المتجالسان بالأمانة، فلا یحلّ لأحدهما أن یفشی علی صاحبه ما یكره (شعب الایمان، ج٧، ص٥٢٠).
[٢]. ادب المجالسة، ص٣٠.
[٣]. سنن الترمذی، ج٣، ص٢٣٠؛ سنن ابی داود، ج٢، ص٤٤٩؛ السنن الکبری، ج١٠، ص٢٤٧.
[٤]. المصنّف ابن ابی شیبة، ج٦، ص٥٩٢.