کلیات علوم اسلامی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٨ - درس نهم و دهم ابواب و رئوس مسائل فقه (٤) احکام

ساختمان یا وسیله کشاورزی و امثال اینها زنده نشده است. زمین احیا شده را در فقه «عامر» مینامند. پیغمبر فرمود:.

مَنْ احْیا ارْضاً مَواتاً فَهِی لَهُ.

هرکس زمین مردهای را زنده کند آن زمین از خود او است.

احیاء موات مسائل زیادی دارد که در فقه مسطور است.

٦. کتاب اللُّقَطَة. «لُقَطَه» یعنی پیدا شده. در اینجا احکام اشیائی که پیدا میشوند و صاحب آنها معلوم نیست ذکر میشود. لقطه یا حیوانی است یا غیر حیوانی. اگر حیوانی باشد و به نحوی باشد که خطری متوجه حیوان نیست حق ندارد او را در اختیار بگیرد، و اگر خطر متوجه آن است، مثل گوسفند در صحرا، میتواند آن را در اختیار بگیرد ولی باید صاحب آن را جستجو کند، اگر صاحبش پیدا شد باید به او تحویل داده شود، و اگر صاحبش پیدا نشد مجهول المالک است باید با اجازه حاکم شرعی به مصرف فقرا برسد. لقطه غیر حیوان اگر اندک باشد، یعنی کمتر از حدود نیم مثقال نقره مسکوک باشد، یابنده میتواند به نفع خود تصرف کند و اگر بیشتر باشد باید تا یک سال در جستجوی مالک اصلی باشد (مگر اینکه شیء پیدا شده قابل بقا نباشد مانند میوهها) اگر مالک اصلی پیدا نشد

در اینجا فرق است میان لقطه حرم یعنی لقطهای که در حرم مکه پیدا شده باشد و غیر آن. اگر در حرم مکه پیدا شده باشد باید یکی از دو کار را بکند: یا صدقه بدهد به قصد اینکه اگر صاحبش پیدا شد عوضش را به او بپردازد و یا نگه دارد به نیت اینکه صاحبش پیدا شود. و اگر لقطه غیر حرم باشد میان یکی از سه کار مخیر است: یا برای خود بردارد به قصد اینکه اگر صاحبش پیدا شد عین یا عوض آن مال را به او بدهد، و یا صدقه بدهد با همین قصد، و یا نگهداری کند به امید اینکه صاحبش پیدا شود.

اگر شیء پیدا شده بیعلامت باشد جستجوی صاحب اصلی ضرورت ندارد و از همان ابتدا مخیر است میان سه امر بالا.

٧. کتاب الفرائض. مقصود کتاب الارث است. میدانیم که در اسلام قانون ارث هست. قانون ارث در اسلام اختیاری نیست، یعنی مورّث حق ندارد که از پیش خود برای ورثه سهم معین کند و یا همه ثروت خود را به یک نفر اختصاص دهد. مال مورّث میان ورثه شکسته و تقسیم میشود.