که بداند خدای عادل وجود دارد که او به عدل رفتار می‌کند، پس امکان ندارد که انسان هر ظلمی، هر تجاوزی، هر پا روی حق گذاشتنی، هر مال مردم خوردنی، هر زور گفتنی که کرد هیچ اتفاقی نیفتد؛ بلکه مقام عدل او سر جای خودش هست. امیرالمؤمنین در نهج‌البلاغه فرمود: وَلَئِنْ اَمْهَلَ اللهُ الظّالِمَ فَلَنْ یفوتَ اَخْذُهُ. خدا اگر به ظالم مهلت می‌دهد، گرفتن و اخذ ظالم هرگز از او فوت نمی‌شود. وَ هُوَ لَهُ بالْمِرْصادِ عَلی مَجازِ طَریقِهِ وَ بِمَوْضِعِ الشَّجی مِنْ مَساغِ ریقِهِ[١] . خدای متعال در سر راه او هست (چنان که در آن آیه فرمود: اِنَّ رَبَّک لَبِالْمِرْصادِ[٢] ) مثل استخوانی که در گلویش گیر کند وقتی که می‌خواهد چیزی را فرو بدهد؛ بین راه که می‌خواهد فرو بدهد بیخ گلویش را می‌گیرد[٣] . این، خوف از مقام پروردگار است.

وَ اَمّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ. آن کسی که بترسد مقام پروردگار خود را، مقام عدل پروردگار خود را وَ نَهَی النَّفْسَ عَنِ الْهَوی و نفس را مانع بشود از هوا، جلو هوای نفس را بگیرد. کأنه انسان یک موجود دو شخصیتی است: عقلی دارد و نفسی، فطرتی دارد و نفس امّاره‌ای. وقتی که نفس امّاره و هوای نفسش طغیانی می‌کند و می‌خواهد کاری بر خلاف بکند فورآ نفس خودش را از هواپرستی و دنبال هوا رفتن نهی کند و باز بدارد. فَاِنَّ الْجَنَّةَ هِی الْمَأْوی. برای چنین کسانی مأوی و جایگاه نهایی جنت است.

سؤالات بی‌فایده

یسْئَلونَک عَنِ السّاعَةِ اَیانَ مُرْسیها. فیمَ اَنْتَ مِنْ ذِکریها. اِلی رَبِّک مُنْتَهیها.

[١] . نهج‌البلاغه، خطبه ٩٥.

[٢] . فجر / ١٤.

[٣] . سؤال : همچنين: وَ اَيْقَنْتُ اَنَّكَ اَنْتَ اَرْحَمُ الرّاحِمينَ فی مَوْضِعِ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ اَشَدُّ الْمُعاقِبينَ فی مَوْضِعِالنَّكالِ وَ النَّقِمَةِ. (مفاتيح الجنان، دعای افتتاح).استاد : درست است.