اَضلّ» است، از آن هم پست‌تر می‌رود، یعنی هیچ وقت انسان در حد الاغ و سگ باقی نمی‌ماند، پست‌تر از آنها می‌شود. این است معنای دنیای مذموم، که انسان در دنیا آن پست‌ترین نوع زندگی را داشته باشد. اصلا زندگی گناه‌آلود همان پست‌ترین نوع زندگی است و پست‌ترین نوع زندگی همان زندگی گناه‌آلود است. آن کسی که این پست‌ترین نوع زندگی را اختیار و انتخاب می‌کند و آن شریف‌ترین نوع زندگی را رها می‌کند. پس آن که طغیان می‌کند، لازمه طغیان در مقابل خدا، سقوط در همین پست‌ترین نوع زندگی است و لازمه فراموش کردن خدا قهرآ فراموش کردن عالم آخرت است و لازمه فراموش کردن هر دو، فراموش کردن آن شریف‌ترین نوع زندگی است. فَاِنَّ الْجَحیمَ هِی الْمَأْوی. برای اینها مأوی و جایگاه، جحیم است. آن «بُرِّزَتِ الْجَحیمُ لِمَنْ یری» مال اینهاست.

معنی ترس از خدا

وَ اَمّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ. و اما آن کسی که از مقام پروردگار خودش بترسد. این تعبیر خیلی معنی دارد. «از مقام پروردگار بترسد» یعنی چه؟ به طور کلی ترس از خدا چه معنی دارد؟ مثلا انسان از سیل می‌ترسد، یعنی می‌ترسد در جایی قرار بگیرد که مسیر سیل است، چون اگر سیل آمد انسان را با خودش می‌برد. انسان از مار و عقرب می‌ترسد، برای اینکه تا از خودش غافل بشود یک وقت می‌بیند مار یا عقرب آمد او را گزید. انسان از ظالم می‌ترسد، چون ممکن است در خانه خودش راحت خوابیده باشد، یکدفعه ظالم بیاید مال و جانش را در خطر بیندازد. ولی انسان از خدا که می‌ترسد از چه چیز خدا می‌ترسد؟ آیا خدا یک موجود وحشتناک است العیاذ بالله؟ از خود خدا باید ترسید؟ خود خدا که ترسیدنی نیست، دوست داشتنی است. پس، از چه چیز خدا باید ترسید؟