اجبارآ فرعون را پرستش می‌کردند، فرعون پرست بودند یعنی بت آنها بتهای معمولی نبود و فقط فرعون را پرستش می‌کردند همان پرستشهایی که در مورد هر معبودی انجام می‌دهند؟ مراسم پرستش را برای فرعون بجا می‌آوردند که این آیه می‌فرماید او گفت: اَنـَا رَبُّکمُ الاَْعْلی؟ از این آیه چنین استفاده می‌شود، و حال آنکه در سوره ]اعراف[١] [تصریح می‌کند به اینکه ]اطرافیان فرعون به او می‌گویند: چرا موسی و قومش را آزاد می‌گذاری تا در زمین فساد کنند و تو و اله‌های تو را واگذارند.[[٢] فرعون خودش به آن صورت معبود نبوده که مردم عبادتهایی که در بتخانه‌ها انجام می‌دادند، مثلا نمازهایی که در بتخانه‌ها در مقابل بتها می‌خواندند، خم و راست‌هایی که می‌شدند، قربانی که می‌کردند، این کارها را برای فرعون کرده باشند. پس چگونه است؟ از یک طرف نشان می‌دهد که خود فرعون هم الهی، معبودی، بتی داشته است، و از طرف دیگر خودش می‌گوید: اَنـَا رَبُّکمُ الاَْعْلی. این سؤالی است که به وجود آمده.

شرک عبادت و شرک طاعت

مفسرین در توضیح این مطلب بیاناتی کرده‌اند که من به حرف آنها کاری ندارم چون حرف خیلی درستی نیست. اتفاقآ در اینجا یک نکته بسیار جالب از آیات خود قرآن استفاده می‌شود و آن این است: رب و عبد در اصطلاح قرآن اختصاص ندارد به آن رابطه‌ای که ما معمولا پرستش می‌گوییم، کارهای به شکل عبادت، این که کارهایی را که اختصاصآ برای خدا باید انجام داد برای غیر خدا انجام دهند، بلکه در حدیث هم هست که شرک دو نوع است: شرک عبادت و شرک طاعت. شرک عبادت

[١] . آيه ١٢٧.

[٢] . ] در اينجا نوار چندين ثانيه افتادگی دارد.[