نکته دیگر: وَ بُرِّزَتِ الْجَحیمُ لِمَنْ یری. مسئله‌ای از قدیم میان متکلمین مطرح بوده است و آن اینکه آیا بهشت و جهنم مخلوقند، یعنی الآن وجود دارند یا بعدها خلق می‌شوند؟ بزرگان شیعه بالخصوص، می‌گویند که «اعتقادنا أنّ الجنة و النار مخلوقان» اعتقاد ما این است که الآن هم بهشت و جهنم وجود دارد، مخلوق است ولی در عالمی دیگر است؛ الآن وجود دارد ولی از ما مخفی است. در این زمینه، روایات هم ما زیاد داریم و این که پیامبر اکرم فرمود: من در معراج بهشت را چنین دیدم و جهنم را چنین دیدم، معلوم می‌شود وجود دارد که پیغمبر در معراج دیده است. دلیلش از آیات قرآن یکی همین آیه است. در آیه دیگر تعبیر قرآن این است: وَاُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقینَ. وَ بُرِّزَتِ الْجَحیمُ لِلْغاوینَ[١] . بهشت نزدیک می‌شود به متقیان و جهنم آشکار می‌شود برای گمراهان.

آیه «وَ اِنَّ جَهَنَّمَ لَـمُحیطَةٌ بِالْکافِرینَ»[٢] را هم یک دلیل گرفته‌اند. این آیه قرآن می‌فرماید: همانا جهنم به کافران احاطه دارد، نمی‌گوید جهنم در آینده احاطه پیدا می‌کند. این حدیث، معروف است که پیغمبر اکرم در حضور اصحاب نشسته بودند، یکمرتبه به طور ناگهانی جمله‌ای مانند اَللهُ اَکبَر فرمودند. اصحاب تعجب کردند. مثل این بود که پیامبر چیز تازه‌ای شنیده باشد. عرض کردند: یا رسولَ الله چه بود؟ امر تازه‌ای بود؟ فرمود: سنگی از لب جهنم هفتاد سال پیش پرتاب شده بود، الآن به ته جهنم رسید، صدای آن را شنیدم. بعد خبر رسید که یکی از کفار یهودی همین الآن مرد و هفتاد سال از عمرش گذشته بود. هفتاد سال پیش از لب جهنم رها شده بود، الآن

[١] . شعراء / ٩٠ و ٩١.

[٢] . عنكبوت / ٥٤ .