در بارگاه نور - حسین انصاریان - الصفحة ٢٩ - وجوه اشتراک حج با عبادتهاي ديگر

خداوند مقرر فرموده پشتيبان يکديگر و همدست و هم آهنگ و يگانه و خرسند مي بيند . نفس او تبديل به روح الهي شده ، و گمان و انديشه هاي بيجايش به تعقل تغيير مي يابد و دانش هاي بي حقيقت او را ، حکمت و برهان جايگزين مي شود و سرانجام صفات زشتش نيکو و پسنديده مي گردد و شهوات او عفّت و پاکدامني و خشم او بردباري و عزم برکارهاي خير ، و لذت شخصي او دوستي و محبت و نوميدي او از خير و رحمت خداوندي اميداوري ، و ناسپاسي او نعمت حق را سپاسگزاري ، و آز و طمعش توکل بر خدا ، و توانايي و قدرتش مهرباني ، و حماقت او فهم و زيرکي ، و بي پروايي و رسوايي او ، طريق نيکي و پرستش خداوندي و خودخواهي او فروتني و نرمي و بيهوده گويي او خاموشي و برتري طلبي و گردنکشي او تسليم بودن ، و از هر گزندي پاک شدن و غير اينها از فضائل ديگر ، که نتيجه و اثر حج است .

اين معنا را به عباراتي ديگر بدين صورت مي توان ترسيم کرد :

انسان جامع همه استعدادهاست ؛ قواي روحاني و ملکوتي در وجود آدمي ، به پايه اي است که مي تواند انسان را به عالي ترين مدارج کمال برساند .