اين که حجرالاسود از جانب حضرت حق بعنوان نقطه شروع طواف قرار داده شد، احتمال دارد به خاطر نظم زائران در برنامه طواف باشد و نيز به جهت اين که طواف زائر با شروع از حجر و با ختم به حجر در هر دوري به اندازه معين واقع شود; اندازه اي که اراده ازلي حق به آن تعلّق گرفته، که بيش و کم کردن آن اندازه معلوم، موجب بطلان طواف و بيرون رفتن از مدار عبادت است و شايد توجه داشتن زائر به مبدأ و معاد طواف، که با حجرالاسود نظام داده مي شود، براي اين باشد که طواف کننده در هر دوري، در وقت شروع طواف که مبدأش از حجر است قلب را در کمال خلوص متوجه مبدأ هستي کند و پس از بازگشت از هر دوري به حجر، دل را متوجه معاد و روز بازگشت به حق در عرصه قيامت نمايد.

[١] بحار، ج٩٩، ص٤٠، حديث ٢٤; بحار، ج٩٩، ص٢١٦، حديث اول.