أولا بدان غرض از تشريع اين عمل شريف ، اين باشد که از طريق مناسک اين بيت بداني که مقصود اصلي از خلقت انسان ، معرفت خدا و وصول به درجه عشق او و انس به حضرت اوست و اينها تحصيل نمي شود مگر به تصفيه قلب ، و آنهم ممکن نيست مگر به حفظ نفس از شهوات و انقطاع از دنياي دني ، و قرار گرفتن در راه رنج عبادات ظاهري و باطني .

شارع مقدّس عبادات را يک نسق نگردانيده ، بلکه مختلف وضع کرده ؛ زيرا به هر يک از آنها رذيله اي از رذائل مکلف زايل مي گردد تا به اشتغال به تمام آنها تصفيه تمام عيار گردد چنانکه اداي صدقات و حقوق ماليه قطع ميل مي کند از حکام دنيويه و صوم قطع مي کند ، انسان را از مشتهيات نفسانيه و صلاة نهي مي کند ، هر فحشا و منکر را و همچنين ساير عبادات .

چون حجّ مجمع العناوين بود ، خصوصيت ديگري در بين عبادات پيدا کرد ، چه اين که مشتمل است بر جمله اي از مشقات اعمال که هر يک بنفسه صلاحيت تصفيه نفس را دارد ؛ مانند انفاق مال کثير ، قطع از اولاد و عيال و وطن ، جدايي از نفوس شريره ، طيّ منازل بعيده ، و ابتلا به گرماي سخت و عطش شديد و انجام اعمال نا مأنوس و خلاف