آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٦٣ - باز شناسى تفسير از تأويل

امـام صـادق (ع) فرمـود: « نَحْنُ الرّاسِخوُنَ فِي الْعِلْمِ وَ نَحْنُ نَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ» [١]: ( ما راسخان در علم مى باشيم و ما از تأويل « متشابه» يا قرآن آگاهيم).

كسـانى كه با روش پيشـوايان در تفسـير آيات قرآنـى آشنا هستند، به خوبى مى دانند كه روش آنان تطبيق مفاهيم كلى به مصاديق ممتاز و يا فراموش و ناديده گرفته شده است، البته آن هم نه از باب انحصار بلكه از باب تطبيق كلى بر مصاديق ممتاز و درخشنده خود.

و آگاهى از اين روش بسيارى از مشكلات احاديث را بر طرف مى كند.

پيشوايان ما آيه ( صِراطَ الَّذِيْنََ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِم ) را به « صراط على » تفسير كرده و ياد آور شـده اند كه مقصـود راه و روش امام عـلى (عليه السلام) و سايـر پيشوايان است [٢].

به طور مسلم اين لفظ از مفهوم وسيع و كلى برخوردار است و مقصود راه آن بندگان خدا است كه پيوسته مورد احسان نعمت الهى بوده و مورد خشم قرار نگرفته و گمراه نشده اند و راه و روش على (عليه السلام) كه به حكم گفتار پيامبر پيوسته با حق است و حق بر محور وجود او مى گردد [٣] نمونه كامل و مصداق ممتاز آن مى باشد.

نا آشنائى برخى با روش اهل بيت در تفسير آيات سبب شده است كه به طرح رواياتى كه « راسخان در علم» را بر پيشوايان معصوم تطبيق مى كند، دست زنند در صورتى كه يك چنين روايات، جنبه تطبيقى داشته و درمقام بيان فرد كامل از مفهوم وسيع و كلى مى باشند.

حتى اگر در برخى از روايات راسخان در علم تنها به اهل بيت تفسير شده است اين حصر به خاطر كم فروغ بودن ديگر مصاديق آن در برابر علوم آنها است و

---

[١] كافى، ج١، ص ٢١٣.
[٢] مجمع البيان، ج١، ص ٢٨، تفسير برهان، ج١، ص ٥٠ حديث ٢٢.
[٣] على مع الحق والحق مع على يدور معه حيث مادار براى آگاهى از اسناد اين حديث به «الغدير» ج٣، ص ١٥٥ ـ ١٥٩ وغاية المرام، ص ٥٣٨ ـ ٥٤١ مراجعه فرمائيد.